Dział
Botanika leśna
Ilość znalezionych haseł: 577
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Syringa) rodzaj z rodziny oliwkowatych (Oleaceae) obejmujący około 20-30 gatunków, głównie w Azji, a poza tym w południowo-wschodniej Europie. W Polsce najczęściej uprawiany jest lilak pospolity (Syringa vulgaris L.). Krzew lub drzewko do 8 m wysokości. wydające liczne odrosty korzeniowe. Pędy lekko spłaszczone w węzłach, zielonkawoszare, z metalicznym połyskiem, nagie. Pąki szerokojajowate, na przekroju poprzecznym 4-kanciaste, zaostrzone, okryte zielonymi lub czerwonawym łuskami, brunatnymi na brzegach. Liście szerokojajowate lub sercowate, do 12 cm długości, na wierzchołku równomiernie zaostrzone, w nasadzie płytkosercowate, a przy ogonku krótkoklinowate, całobrzegie. Kwiaty w wiechach, u form dzikich niebieskawoliliowe, zmieniające barwę w czasie przekwitania, silnie pachnące i nektarodajne. Kwitnie w maju. Występowanie – południowo-wschodnia Europa, skaliste, suche i słoneczne zbocza górskie na wys. do 800 m n.p.m. Gatunek wprowadzony do uprawy w środkowej Europie w 1563 r. (Wiedeń). Od ponad 100 laty był przedmiotem licznych prac hodowlanych, w wyniku których otrzymano około 1000 tzw. „szlachetnych” i „półszlachetnych” odmian różniących się między innymi wielkością, zabarwieniem i budową kwiatów. Roślina wytrzymała na mrozy, suszę i zanieczyszczenia powietrza o małych wymaganiach glebowych. Popularna w ogrodach, parkach, na terenach miejskich i wiejskich. Ze względu na rozległy system korzeniowy i dużej zdolności do wykształcania odrostów z korzeni nadaje się do sadzenia na siedliskach przeobrażonych i narażonych na erozję.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Tilia) rodzaj z rodziny lipowatych (Tiliaceae) obejmujący około 40 gatunków na półkuli północnej. W Polsce dwa gatunki. Lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.). Drzewo do 30 m wysokości. Pędy oliwkowozielone do czerwonawych, nagie. Dolna łuska okrywająca pąk nieco wyższa od połowy jego długości. Liście 3-7 cm długości, okrągławe, na szczycie wyciągnięte w dość długi wierzchołek, u nasady sercowate. Brzegi drobno i ostro piłkowane. Blaszki z wierzchu ciemnozielone, pod spodem jaśniejsze, z kępkami rudych włosków w kątach nerwów. Kwiatostany (wierzchotki) 4-11-kwiatowe, wzniesione. Owoce (orzeszki) cienkościenne, bez żeberek, często asymetryczne i z reguły 1-nasienne. Kwitnie później niż u lipa szerokolistna, w końcu czerwca i w lipcu. Występowanie – zachodnia, środkowa i wschodnia Europa, zachodnia Syberia, Krym i Kaukaz, od południowej Anglii i północno-wschodniej Hiszpanii na zachodzie, po dolny Irtysz na wschodzie. Najdalej na północ wysunięte stanowiska znajdują się w Norwegii na 65º30’ szerokości geograficznej północnej. W górach do 1500 m n.p.m. W Polsce na całym niżu oraz w niższych rejonach górskich do ok. 600 m n.p.m. Siedliska żyznych lasów liściastych. Gatunek domieszkowy, głównie w grądach. L. szerokolistna, lipa wielkolistna (Tilia platyphyllos Scop.). Drzewo do 30 m wysokości. Pędy czerwono-zielone, w młodości zwykle owłosione. Dolna łuska okrywająca pąk równa połowie jego długości lub krótsza. Liście 6-9 cm długości, szerokojajowate, z reguły asymetryczne, na szczycie zaostrzone, z nasadą sercowatą lub ukośnie uciętą. Brzegi regularnie, ostro ząbkowane. Blaszki pod spodem zielone, owłosione na nerwach oraz w kątach nerwów. Dobrze widoczne nerwy trzeciego rzędu. Kwiatostany (wierzchotki) najczęściej 1-3-kwiatowe, zwisające. Kwitnie wcześniej niż lipa drobnolistna, przeważnie w drugiej połowie czerwca. Owoce (orzeszki) kuliste, do 10 mm średnicy, z 5 wyraźnymi żebrami, gęsto, kutnerowato owłosione. Występowanie – częściowo zachodnia oraz środkowa i południowa Europa, od północno-wschodniej Hiszpanii po Morze Czarne. Północna granica zasięgu przebiega przez północną Belgię, środkowe Niemcy i południową Polskę, skąd kieruje się przez zachodnią Ukrainę do ujścia Dniestru. W górach do 1800 m n.p.m (Alpy). Na terenie Polski południowa część niżu oraz wyżyny: Małopolska i Lubelska, Góry Świętokrzyskie, Dolny Śląsk, Podkarpacie oraz niższe rejony Sudetów i Karpat. W górach do 960 m n.p.m. (Tatry). Siedliska żyznych lasów liściastych. Głównie grądy oraz zboczowe lasy klonowo-lipowe. W warunkach naturalnych jest spotykany spontaniczny mieszaniec wymienionych gatunków lipa holenderska (Tilia×europaea L.) o cechach pośrednich między taksonami rodzicielskimi lub zbliżonych do jednego z nich. Ma młode pędy zwykle nagie, a liście o blaszkach pofalowanych, i spodem bladozielonych, z kępkami żółtobiałych włosków w kątach nerwów. Kwiatostany lekko wzniesione. Owoce słabo kanciaste.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Arctostaphylos) rodzaj z rodziny wrzosowatych (Ericaceae) obejmujący około 50 gatunków w zachodniej Ameryce Północnej i Środkowej, jeden gatunek o zasięgu wokółbiegunowym, występujący także w Polsce. Mącznica lekarska [Arctostaphylos uva-ursi (L.) Spreng.]. Niska, zawsze zielona krzewinka o długich i zakorzeniających się pędach tworzących zwarte darnie. Liście skórzaste, odwrotniejajowate, 1-3 cm długości, z klinowatą nasadą, z wierzchu orzęsione, o charakterystycznej siatce nerwów. Kwiaty drobne, białe lub różowawe zebrane po kilka w zwisających gronach, rozwijają się w maju-czerwcu. Owoce – kuliste, czerwone i błyszczące pestkowce. Pospolity gatunek w zbiorowiskach tundry, w Polsce częstszy na północy, a rzadszy na południu, związany z ubogimi, kwaśnymi siedliskami piaszczystymi i występujący zwykle w suchych wrzosowiskach oraz borach sosnowych.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Larix) rodzaj z rodziny sosnowatych (Pinaceae) i podrodziny modrzewiowych (Laricoideae) liczący około 10 gatunków, głównie w strefie klimatu chłodnego półkuli północnej. W Polsce jeden gatunek z dwoma podgatunkami. Modrzew europejski podgatunek typowy Larix decidua Mill. subsp. decidua). Drzewo do 40 m wysokości. Korona luźna i stosunkowo wąska (w porównaniu z gatunkami następnymi), z poziomo rozpostartymi konarami i zwisającymi gałązkami. Pędy roczne jasne, żółtawe, bez nalotu woskowego. Igły opadające jesienią (cecha wszystkich modrzewi), jasnozielone (wyjątek – odm. ‘Glauca’ o modrych młodych igłach). Szyszki wydłużone, jajowate. Łuski nasienne na końcach proste lub lekko odchylone na zewnątrz (por. z podgatunkiem polskim). Występowanie - zachodnia i środkowa Europa - Alpy i Tatry, głównie w reglu górnym i w rejonie górnej granicy lasu, 350-2900 m n.p.m. W Alpach typowy m. europejski jest ważnym składnikiem wysokogórskich borów limbowo-modrzewiowych. Nieliczne stanowiska naturalne tego podgatunku w Polsce znajdują się tylko na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, natomiast w innych rejonach jest często uprawianym drzewem leśnym. Modrzew europejski podgatunek polski, modrzew polski [Larix decidua Mill. subsp. polonica (Racib. ex Wóycicki) Domin]. W porównaniu z podgatunkiem typowym szyszki mniejsze, bardziej kuliste z łuskami nasiennymi zagiętymi do wewnątrz. Występowanie – środkowa i południowo-wschodnia Europa – Rumunia, Słowacja, Ukraina, Polska; obszary nizinne i podgórskie, rzadziej wysokogórskie (najwyżej położone stanowisko – 2050 m n.p.m. w Karpatach Rumuńskich). W naszym kraju m. polski występuje naturalnie głównie w Górach Świętokrzyskich, na Wzgórzach Łódzkich, Roztoczu oraz w Beskidach Zachodnich. Modrzew polski został opisany po raz pierwszy w randze gatunku przez Mariana Raciborskiego i Władysława Szafera w 1919 roku na podstawie materiałów z Chełmowej Góry (obecnie rezerwat w Świętokrzyskim Parku Narodowym).
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Andromeda) rodzaj z rodziny wrzosowatych (Ericaceae) liczący dwa gatunki o zasięgu wokółbiegunowym na półkuli północnej. W Polsce jeden gatunek. Modrzewnica pospolita, modrzewnica północna (Andromeda polifolia L.). Zawsze zielona krzewinka z podziemnymi rozłogami, o pędach wznoszących się do ok. 30 cm wysokości. Liście skórzaste, wąskie, 1-3,5 cm dł., na brzegu podwinięte, od spodu pokryte nalotem woskowym, niebieskawozielone. Kwiaty w szczytowych baldachogronach, różowawe, rozwijają się od maja do lipca. Owoce – torebki pękające od części szczytowej. Częsty składnik zbiorowisk torfowisk wysokich i przejściowych oraz borów bagiennych.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Alnus) rodzaj z rodziny brzozowatych (Betulaceae) obejmujący około 35 gatunków, głównie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej. W Polsce trzy gatunki. Olsza czarna [Alnus glutinosa (L.) Gaertn.]. Drzewo do 35 m wysokości. Pień prosty, przypominający strzałę iglastych. Korowina ciemnoszara, w młodości gładka, pokryta licznymi wypukłymi przetchlinkami, u starszych drzew tafelkowato spękana. Pąki na trzonkach, lekko odstające od pędów, z 2 łuskami. Liście owalne lub odwrotnie jajowate, rzadziej okrągławe, zwykle na szczycie wycięte; na brzegu płytko klapowane i podwójnie ząbkowane; pod spodem z kępkami żółtawych włosków w kątach nerwów. Kwiaty rozdzielnopłciowe, rozwijają się w sierpniu (kwitnie wczesną wiosną, przed rozwojem liści). Kotkowate kwiatostany męskie po 3-4 na wierzchołkach pędów. Kotki żeńskie na wyraźnych szypułkach. Owoce (orzeszki) zebrane w nibyszyszeczkach, osadzonych także na szypułkach. Występowanie – prawie cała Europa (bez najbardziej północnych rejonów Półwyspu Skandynawskiego) oraz zachodnia Azja i północna Afryka, w górach do 1800 m n.p.m. W Polsce gatunek pospolity na niżu, osiągający granicę pionowego rozmieszczenia na wys. 500-550 m n.p.m, tylko sporadycznie wyżej. Jako gatunek lasotwórczy o. czarna występuje najczęściej na siedliskach lekko zabagnionych, głównie w łęgach jesionowo-olszowych, oraz na siedliskach bagiennych – w olsach. Znosi stagnowanie wody i okresowe zalewy dzięki zdolności do wytwarzania korzeni przybyszowych u nasady pnia. Olsza szara [Alnus incana (L.) Moench]. Drzewo do 20 m wysokości. Pień mniej regularny niż u gatunku poprzedniego. Korowina gładka, popielatoszara. Pędy omszone. Pąki przylegające do pędów, osadzone na krótkich trzonkach. Liście szerokoeliptyczne lub jajowate; na szczycie zaostrzone, u nasady zaokrąglone lub szeroko klinowate; na brzegach lekko wrębne lub płytko klapowane; z wierzchu szarozielone, początkowo omszone, potem nagie, pod spodem owłosione, sine. Kotki żeńskie i nibyszyszeczki siedzące. Zasięg podgatunku typowego (Alnus incana subsp. incana) rozdzielony jest na dwie części: północną – nizinną (Skandynawia, północne obszary Niżu Wschodnioeuropejskiego, zachodnia część Niżu Zachodnioeuropejskiego) i południową – górską (góry środkowej i południowej Europy oraz Kaukaz). Najwyższe stanowiska na Kaukazie do 2000 m n.p.m.. W Polsce gatunek górski (maks. do 1250 m n.p.m.) z rozproszonymi stanowiskami na niżu, które w północno-wschodnich regionach kraju nawiązują do północnej (borealnej) części zasięgu. W górach występuje przeważnie wzdłuż potoków, na niżu zwykle w dolinach rzek oraz na torfowiskach niskich. Jest drzewem lasotwórczym w nadrzecznej olszynie górskiej. Ma mniejsze wymagania pod względem wilgotności gleby niż olsza czarna i znosi tylko krótkookresowe zalewy. Olsza zielona, kosa olcha [Alnus viridis (Chaix) DC.]. Krzew do 3 m wysokości. Pąki okryte wieloma łuskami, siedzące. Liście jajowate albo eliptyczne, na szczycie zaostrzone, u nasady szerokoklinowate lub zaokrąglone, ostro i gęsto piłkowane; pod spodem jasnozielone, zwykle nagie, tylko czasami z rzadkim owłosieniem na nerwach. Kwiatostany męskie widoczne jesienią i zimą, żeńskie natomiast ukryte w pąkach i ukazują się wiosną wraz z rozwojem liści (podobnie jak u brzóz). Nibyszyszeczki małe, na cienkich trzonkach. Występowanie – góry środkowej i południowej Europy, głównie Alpy i Karpaty, do 2800 m n.p.m. W Polsce tylko Bieszczady Zachodnie, głównie w piętrze połonin, miejscami gatunek wkraczający na położone niżej dawne łąki i pastwiska.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Carya) rodzaj z rodziny orzechowatych (Juglandaceae) liczący około 20 gatunków w Ameryce Północnej oraz wschodniej Azji. Najczęściej uprawianym gatunkiem a naszych lasach jest orzesznik pięciolistkowy [Carya ovata (Mill.) K.Koch]. Drzewo do 40 m wysokości. Korowina starszych pni charakterystycznie złuszczająca się podłużnymi, odstającymi płatami. Pędy grube, łukowato wygięte w węzłach, ciemnobrązowe z licznymi ciemnoszarymi przetchlinkami. Pąki szczytowe jajowate, znacznie większe od bocznych, z 3-4 zewnętrznymi, odstającymi łuskami. Liście duże, do 50 cm długości, zwykle 5-listkowe. Listki siedzące, jajowatoelpityczne, grube i sztywne, spodem rzadko owłosione lub nagie. Owoce (nibypestkowce) prawie kuliste, z grubymi łupinami, które pękają całkowicie wzdłuż 4 bruzd i rozpadają się. „Orzechy” spłaszczone, białawe, o równej powierzchni, przedzielonej 4 kantami. Występowanie – rozległe obszary południowo-wschodniej Ameryki Północnej, głównie USA oraz na południowo-wschodnich krańcach Kanady. W górach do ok. 1000 m n.p.m. W ojczyźnie gatunek o dużym znaczeniu gospodarczym, ze względu na cenne drewno znane pod nazwą hikory. Gatunek sprowadzony do Europy w 1629 r. (Anglia), do Polski w 1808 r. (Kraków). Drzewo dobrze przystosowane do warunków klimatycznych zachodniej Polski, spotykane głównie w parkach. Dawniej wprowadzane do lasów, ze względu na dość szybki wzrost i wartościowe drewno, znane pod nazwą hikory. Najlepiej rośnie na glebach żyznych i wilgotnych. Mogłoby znaleźć ograniczone zastosowanie w naszym leśnictwie.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Ribes) rodzaj z rodziny agrestowatych (Grossulariaceae) obejmujący około 150 gatunków w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej oraz w Andach. W Polsce 5 gatunków dziko rosnących. Porzeczka alpejska (Ribes alpinum L.). Krzew do 2 m wysokości. Pędy cienkie, jasnobrązowe lub popielatoszare, nagie. Korowina na silnych pędach rocznych oraz dwuletnich złuszczająca się podłużnymi pasemkami. Pąki wąskojajowate, ostro zakończone, wyraźnie jaśniejsze od pędu. Łuski słomkowożółte lub jasnobrązowe, na brzegach ciemniejsze. Liście zwykle 3-klapowe, do 5 cm długości, brzegiem grubo piłkowane, z wierzchu z nielicznymi sztywnymi włoskami. Roślina dwupienna. Kwiaty w wyprostowanych gronach, zielonkawożółte, rozwijają się w kwietniu. Owoce (jagody) czerwone. Występowanie – zachodnia i środkowa Europa, Maroko, zachodni Kaukaz oraz północno-wschodnia Anatolia. Zwarty zasięg od południowej i wschodniej Francji po południową Szwecję, rejon Zatoki Fińskiej oraz Albanię i Bułgarię. Gatunek górski z licznymi stanowiskami na niżu. W Polsce spotykany na całym obszarze, jednak największe zagęszczenie stanowisk znajduje się w górach, gdzie dochodzi do górnej granicy lasu. Żyzne lasy liściaste, buczyny, grądy i dąbrowy oraz zarośla na skałkach wapiennych. Porzeczka czarna (Ribes nigrum L.). Krzew do 2 m wysokości. Pędy grube, brązowoszare, czasami czerwonawe, w górnej części z licznymi drobnymi, żółtymi gruczołkami i krótkimi, białymi włoskami. Po roztarciu, podobnie jak liście, nieprzyjemnie pachnące. Pąki jajowate, tępo zakończone, odstające od pędu. Łuski czerwonawe, omszone, na brzegu orzęsione. Liście z 3-5 zaostrzonymi klapami, u nasady sercowate, brzegiem nieregularnie piłkowane. Blaszki spodem rzadko owłosione i pokryte gruczołkami. Kwiaty w zwisających gronach, zielonkawe lub czerwonawe rozwijają się w końcu kwietnia i w maju. Owoce czarne. Szeroki zasięg w Eurazji: środkowa i północna Europa, Syberia, północna Mongolia, Chiny i Kazachstan. W Polsce na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Siedliska wilgotnych lasów liściastych. Głównie olsy (gatunek charakterystyczny dla olsu porzeczkowego) oraz łęgi jesionowo-olszowe. Porzeczka dzika (Ribes spicatum Robson). Krzew do 2 m wysokości. Pędy popielatobrązowe, w górnej części omszone, poza tym nagie. Liście o szerokości większej od długości, 3-5-klapowe, z nasadą klinowatą, ściętą lub wyjątkowo płytkosercowatą, na brzegu piłłkowanoząbkowane. Klapy zaostrzone. Kwiaty w gronach wyprostowanych lub wzniesionych, zielonawe lub czerwonawe. Owoce czerwone. Występowanie – środkowa i północna Europa oraz północna Syberia i Mandżuria. W Polsce południowo-wschodnia granica zasięgu przebiegająca wzdłuż doliny Wisły i Sanu. Siedliska żyznych i wilgotnych lasów liściastych. Łęgi jesionowo-olszowe, wiązowo-jesionowe i topolowo-wierzbowe oraz olsy. Porzeczka skalna (Ribes petraeum Wulfen). Krzew podobny do porzeczki dzikiej różniący się od niej nagimi, grubymi, prosto wzniesionymi pędami i bardziej zaostrzonymi klapami liści. Występuje w górach środkowej, zachodniej i południowej Europy; w Polsce na terenie Babiej Góry, Karkonoszy, Tatr oraz w Bieszczadach, często w zbiorowiskach zarośli subalpejskich. Porzeczka agrest, agrest (Ribes uva-crispa L.). Krzew do 1 m wysokości. Pędy jasnoszare lub jasnobrązowe, szaro owłosione. Pąki stożkowate, zaostrzone, odstające od pędu. Łuski brązowe, ciemno obrzeżone. Kolce pojedyncze, podwójne lub potrójne, osadzone w węzłach pod pąkami. Liście 3-5-klapowe, u nasady płytkosercowate, na brzegu głęboko piłkowane lub wrębne, pod spodem owłosione. Kwiaty po 1 lub 2 ukazują się w kwietniu i maju. Owoce kuliste lub jajowate, gruczołowato lub szczeciniasto owłosione, zielone, żółte lub czerwonofioletowe. Występowanie – środkowa i południowa Europa, północna Afryka, Kaukaz oraz północny Iran. W Polsce naturalne stanowiska prawdopodobnie tylko w górach oraz w pasie kotlin podgórskich i wyżyn środkowych. Gatunek uprawiany od średniowiecza i na wielu stanowiskach zdziczały.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Clematis) rodzaj z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) liczący około 250 gatunków, głównie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej. W Polsce 1 gatunek dziko rosnący i 1 obcy, często dziczejący w lasach. Powojnik alpejski [Clemantis alpina (L.) Mill.]. Pnącze o pędach pełzających i wspinających się do 3-4 m wysokości. Liście podwójnie trójlistkowe lub trójlistkowe. Listki krótkoogonkowe, jajowate do lancetowatych, na brzegach grubo piłkowane. Kwiaty na długich szypułkach, dzwonkowate, 3-4 cm długości, fioletowoniebieskie, rozwijają się w kwietniu i maju. Występowanie – obszary górskie, od środkowej i południowej Europy po środkową Azję i Mandżurię. W Polsce: Tatry, Pieniny, pasmo Radziejowej i Bieszczady Zachodnie. Najwyższe stanowisko na wys. 1900 m n.p.m. (Tatry). Przeważnie siedliska o podłożu wapiennym. Lasy bukowe, bory świerkowe i zarośla kosodrzewiny. Powojnik pnący (Clemantis vitalba L.). Bujnie rosnące pnącze o pędach wspinających się do 12 m, czasami nawet do 30 m. Pędy bruzdowane (na przekroju poprzecznym 6-kątne), mocno rozszerzone w węzłach, brązowofioletowe, pokryte szarym kutnerem. Liście nieparzystopierzaste, 3-5-listkowe. Listki jajowate, do 10 cm długości, z nasadą sercowatą lub zaokrągloną, całobrzegie albo grubo ząbkowane. Kwiaty w wiechach, małe, ok. 2 cm średnicy, z 4 białymi płatkami ustawionymi na krzyż. Kwitnie późno, od lipca do września. Owoce złożone z wielu niełupek; każda z nich z jedwabisto-srebrzystym owłosieniem na szyjce słupka; utrzymują się na pędach aż do wiosny. Występowanie – zachodnia, środkowa i południowa Europa. W Polsce powojnik pnący uważany jest za roślinę obcego pochodzenia. Nie wyklucza się jednak możliwości, że jego stanowiska nad środkową Wisłą mają charakter naturalny. Gatunek ten rośnie bujnie, tworząc często obfite, czasami bardzo efektowne festony zawieszone na konarach drzew lub na krzewach. Łatwo dziczeje w parkach oraz w lasach.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Rosa) rodzaj z rodziny różowatych (Rosaceae) i podrodziny różowych (Rosoideae) obejmujący około 120 gatunków na półkuli północnej. W Polsce 14 gatunków dziko rosnących, z których tu opisano 6. Róża dzika (Rosa canina L.). Bujnie rosnący krzew, do 2-3 m wysokości. Pędy łukowato wygięte. Kolce hakowato zagięte, wszystkie tego samego typu. Liście 5-7-listkowe. Listki bardzo zmienne, najczęściej jajowate lub odwrotnie jajowate, klinowate lub zaokrąglone u nasady, ostro piłkowane, zwykle nagie. Przylistki wąskie. Kwiaty pojedncze lub zebrane w kilkukwiatowe kwiatostany. Płatki różowe, rzadziej białe. Owoce zmienne pod względem kształtu, okrągławe do gruszkowatych, bez gruczołków. Szypułki dłuższe od owoców. Działki kielicha wcześnie opadające, dlatego zwykle nie ma ich na dojrzałych owocach. Występowanie – prawie cała Europa (bez obszarów najbardziej wschodnich i północnych) oraz północna Afryka, południowo-zachodnia i środkowa Azja. W Polsce jeden z najbardziej pospolitych gatunków róż na niżu, w górach rzadki (do 1000 m n.p.m.). Występuje najczęściej w zbiorowiskach zarośli krzewiastych, na brzegach lasów oraz wśród pól uprawnych (przydroża, miedze), a także na siedliskach przekształconych (nieużytki, nasypy, brzegi rowów), rzadziej w lasach. Róża sina (Rosa dumalis Bechst em Boulenger). Od gatunku poprzedniego różni się: wyprostowanymi pędami, sinymi listkami, szerokimi przylistkami, gruszkowatymi owocami, bardziej trwałymi działkami kielicha oraz wyraźnie krótszymi szypułkami owoców środkowych w stosunku do szypułek pozostałych owoców. Występowanie – Europa (bez rejonów najbardziej wschodnich i południowych). W Polsce na całym obszarze, w górach do 1200 m n.p.m. Róza sina podobnie jak róża dzika występuje zwykle w zbiorowiskach zaroślowych, rzadziej w lasach. Róża francuska (Rosa gallica L.). Niski, zwarty krzew do ok. 1 m wys. z licznymi rozłogami podziemnymi. Pędy wyprostowane, delikatne. Kolce cienkie, wyprostowane lub lekko zgięte, przechodzące stopniowo w kolce igiełkowate oraz drobne szczecinki zakończone gruczołkami. Liście najczęściej 5-listkowe, jajowate, eliptyczne lub okrągławe, pod spodem szarozielone. Przylistki z długimi lancetowatymi uszkami. Kwiaty ciemnoróżowe, pachnące. Szypułki dłuższe od owoców gęsto pokryte gruczołkami na trzoneczkach i szczecinkami. Owoce jajowate, zwykle ogruczolone. Działki kielicha opadające przed dojrzeniem owoców. Występowanie – środkowa i południowa Europa, Azja Mniejsza i Kaukaz. W Polsce północna granica zasięgu. Większość stanowisk zgrupowana jest na Nizinie Śląskiej, w południowej części Wyżyny Małopolskiej oraz na Wyżynie Lubelskiej. Róża francuska występuje zwykle na stanowiskach bezleśnych (rzadko w świetlistych lasach dębowych), na nasłonecznionych zboczach wzgórz (gleby suche ale żyzne), wśród pól (miedze), w luźnych i niskich zaroślach krzewów na granicy ze zbiorowiskami muraw kserotermicznych. Gatunek zagrożony, ostatnio nie notowany na wielu z wcześniej znanych stanowisk. Od dawna uprawiany jako roślina ozdobna, czasami dziczejący. Róża alpejska (Rose pendulina L.). Krzew do wysokości 3 m. Pędy wyprostowane, tylko w dolnej części pokryte drobnymi, igiełkowatymi kolcami, poza tym bezbronne („róża bez kolców”), czerwone. Liście 7-9 listkowe. Listki eliptyczne do odwrotniejajowatych, ostro i głęboko ząbkowane. Kwiaty purpuroworóżowe. Działki całobrzegie, na dojrzałym owocu wzniesione i stulone. Szypułki z licznymi trzoneczkowatymi gruczołkami. Owoc jajowaty, po dojrzeniu zwykle zwisający. Występowanie – góry środkowej Europy. W Polsce Sudety oraz Karpaty. Nieliczne stanowiska na niżu, np. w okolicach Zawiercia. W górach dość częsty gatunek w zaroślach subalpejskich oraz w lasach, zwłaszcza wzdłuż potoków, a ponadto na polanach, zrębach i obrzeżach pastwisk. Róża rdzawa (Rosa rubiginosa L.). Gęsty krzew do 3 m wysokości. Pędy najczęściej wyprostowane. Kolce zakrzywione lub hakowate, z domieszką drobnych kolców igiełkowatych i szczecinek. Liście 5-7-listkowe. Listki drobne, zwykle okrągławe, płytko i szeroko ząbkowane, pod spodem owłosione i ogruczolone (po roztarciu pachną jabłkami; w czasie bezwietrznej pogody zapach ten unosi się w sąsiedztwie krzewów). Kwiaty różowe. Szypułki z trzoneczkowatymi gruczołkami. Owoce jajowate lub okrągławe, ogruczolone i pokryte szczecinkami. Występowanie – prawie cała Europa (bez obszarów najbardziej północnych i wschodnich). W Polsce na całym obszarze (zarośla na brzegach lasu i wśród pól), w górach do 800 m n.p.m. Róża jabłkowata (Rosa villosa L.). Krzew do 2 m wysokości. Pędy wyprostowane. Kolce mocne, proste, silnie rozszerzone u nasady. Liście 5-7 listkowe. Listki od eliptycznych do okrągławych, sinozielone, pod spodem gęsto owłosione, na brzegach ząbkowane i ogruczolone. Kwiaty czerwone. Owoce na krótkich szypułkach, okrągławe lub gruszkowate, pokryte gruczołkami na trzoneczkach. Działki kielicha na dojrzałych owocach prosto wzniesione, stykające się końcami. Występowanie – środkowa i północno-zachodnia Europa, Azja Mniejsza i Kaukaz. W Polsce południowa granica zasięgu, poza którą znajdują się Kujawy, Małopolska, Karpaty oraz Sudety. Róża jabłkowa występuje u nas dość rzadko, zwykle w zaroślach śródpolnych. Dawniej uprawiana była ze względu na owoce nadające się do wyrobu dżemów, kompotów i wina.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Robinia) rodzaj z rodziny strączkowych (Fabaceae) i podrodziny motylkowych (Papilionideae) obejmujący 4 gatunki występujące w Ameryce Północnej i Środkowej. W Polsce najczęściej jest uprawiana robinia biała, robinia akacjowa, grochodrzew (Robinia pseudoacacia L.). Drzewo do 25 m wysokości. Korowina ciemna, głęboko spękana. Pędy w górnej części bruzdowane, początkowo oliwkowozielone, później czerwonobrunatne, nagie lub tylko w młodości nieco owłosione. Ciernie pochodzenia przylistkowego, po 2 w węźle, osadzone prostopadle do pędu. Pąki słabo widoczne, ukryte między cierniami pod bliznami liściowymi. Liście nieparzystopierzastozłożone z 7-19 listkami. Listki eliptyczne lub jajowate, całobrzegie, na wierzchołku często lekko wycięte z małym wyrostkiem. Kwiaty w gęstych gronach, grzbieciste, białe, silnie pachnące, rozwijają się w maju i czerwcu. Owoce (strąki) nagie, długi czas po dojrzeniu wiszą na drzewach. Występowanie – dwa ośrodki zasięgowe w USA. Pierwszy obejmuje Apallachy (do 1100 m n.p.m.) i rejony przyległe, a drugi znajduje się na terenie stanów: Oklahoma, Arkansas i Missouri. Ponadto oderwane stanowiska w stanach: Indiana, Illinois, Kentucky, Alabama i Georgia. Warunki wilgotnego klimatu umiarkowanego. Szeroki zakres wymagań glebowych, jednak optimum wzrostu na glebach żyznych, głębokich i przepuszczalnych o odczynie zasadowym. Gatunek sprowadzony do Europy w 1601 r. (Francja), do Polski w 1806 r. (Warszawa). Powszechnie uprawiany w parkach, ogrodach oraz na terenach miejskich i w zadrzewieniach wiejskich. Dobrze znosi suszę, zanieczyszczenia powietrza i zasolenie gleby. Używany często do zalesiania nieużytków i utrwalania zboczy narażonych na erozję. Dawniej sadzony w lasach ze względu na szybki przyrost i cenne drewno, jednak najczęściej wytwarza pnie o słabej jakości technicznej.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Hippophaë) rodzaj z rodziny oliwnikowatych (Eleagnaceae) obejmujący 5 gatunków w Europie i Azji. W Polsce jeden gatunek. Rokitnik pospolity (Hippophaë rhamnoides L.). Krzew lub niskie drzewo do 10 m wysokości, często z licznymi odrostami korzeniowymi. Pędy cierniste, nieco kanciaste, o krótkich międzywęźlach oraz węzłach ustawionych po 2-3 blisko siebie, początkowo brązowe, w zimie popielate lub szare, gęsto pokryte małymi tarczkami. Pąki także pokryte tarczkami, kuliste, ciemnobrązowe, z 2-3 łuskami; zróżnicowane na liściowe - mniejsze oraz kwiatowe – większe, przy czym męskie skupione w postaci krótkich i wzniesionych gron. Rdzeń brązowy. Liście równowąskie, do 8 cm długości, obustronnie pokryte tarczkowatymi włoskami, na brzegach podwinięte, z wierzchu szarozielone, pod spodem srebrzystobiałe. Roślina dwupienna. Kwiaty niepozorne, bezpłatkowe, żółtawe, rozwijają się przed liśćmi, w kwietniu. Owoce (nibypestkowce) kuliste lub elipsoidalne, pomarańczowe lub żółte, soczyste i kwaśne, długo po dojrzeniu utrzymują się na gałęziach. Występowanie – szeroki i porozrywany zasięg euroazjatycki; na południu - od północnej Hiszpanii po Morze Kaspijskie oraz od Tadżykistanu po Mongolię i wschodnie Chiny, na północy - wzdłuż wybrzeży morskich, od Anglii po Litwę oraz wokół Zatoki Botnickiej i na północny Norwegii. Gatunek zmienny i zróżnicowany na liczne podgatunki. W Polsce reprezentowany przez podgatunek typowy, którego naturalne stanowiska rozmieszczone są wzdłuż linii brzegowej Bałtyku, od Uznamu po ujście Wisły. Występuje na zboczach brzegów klifowych i na wydmach. Roślina pionierska, dobrze znosząca lekkie zasolenie podłoża, tworząca gęste zarośla i dobrze utrwalająca gleby narażone na erozję. Dzięki symbiozie korzeniowej z bakteriami wzbogaca jałową glebę w związki azotowe. Owoce zawierają dużo kwasów i są bogate w witaminy oraz karoten, a wyrabiane z nich syropy mają korzystny wpływ na fizyczną wydolność organizmu ludzkiego. W niektórych krajach gatunek ten uprawiany jest jako roślina sadownicza.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Rododendron) rodzaj z rodziny wrzosowatych (Ericaceae) obejmujący około 850 gatunków występujących głównie na półkuli północnej, zwłaszcza w Chinach i Himalajach. W Polsce jeden gatunek. Różanecznik żółty, azalia pontyjska (Rododendron luteum Sweet). Krzew do 4 m wysokości. Młode pędy pokryte lepkimi gruczołkami. Liście opadające jesienią, podłużnie lancetowate, 6-12 cm długości, na brzegach orzęsione, obustronnie szorstkie, młode kosmate i ogruczolone. Kwiaty żółte, w kwiatostanach po 7-24, rozwijają się w maju. Występowanie – głównie Kaukaz i Anatolia, ponadto oderwane wyspy zasięgowe na Ukrainie (Polesie, Podole, Wołyń), w Dolnej Słowenii, południowej Austrii oraz na pograniczu Rosji i Kazachstanu. W Polsce gatunek bardzo rzadki, występujący tylko na jednym niewielkim stanowisku w Woli Żarczyckiej koło Leżajska. Podlega ochronie całkowitej.
Zobacz więcej...
botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Prunus) rodzaj z rodziny różowatych (Rosaceae) i podrodziny śliwowych (Prunoideae) obejmujący (w wąskim ujęciu) około 35 gatunków w umiarkowanej strefie klimatycznej Eurazji i Ameryki Północnej. W Polsce jeden gatunek. Śliwa tarnina, tarnina (Prunus spinosa L.). Szeroko rozrastający się krzew, do 4 m wysokości, z licznymi odrostami korzeniowymi. Pędy cierniste, w młodości od strony nasłonecznionej czerwonofioletowe, pod spodem oliwkowozielone, filcowato owłosione, później nagie. Pąki liściowe jajowatostożkowate, otoczone zwykle kilkoma kulistymi pąkami kwiatowymi. Liście jajwatoeliptyczne lub odwrotniejajowate, 2-4 cm długości, tępe na szczycie, drobno piłkowane, za młodu owłosione pod spodem, potem łysiejące. Kwiaty białe, ukazują się prze rozwojem liści w kwietniu i maju. Owoce (pestkowce) kuliste, granatowe, pokryte nalotem woskowym, długo utrzymują się na gałęziach. Występowanie – prawie cała środkowa, południowa i zachodnia Europa oraz Azja Mniejsza, północno-zachodnia Afryka i południowo-zachodnia Azja. W górach do 1600 m n.p.m. ( Kaukaz). W Polsce na całym obszarze, do 1100 m n.p.m. (Tatry). Gatunek światłożądny i ciepłolubny, odporny na suszę. Gleby żyzne i świeże. Zbiorowiska zaroślowe (zarośla tarniny i głogów) na siedliskach lasów liściastych, często przy granicach kompleksów leśnych oraz wzdłuż dróg, wśród pól na miedzach, nieużytkach itp.
Zobacz więcej...
« 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 »
Wszystkich stron: 39
