Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

Dział

Botanika leśna

Ilość znalezionych haseł: 577

Fitosocjologia

bór mieszany wilgotny świerkowo-dębowy

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny o nazwie naukowej Querco-Piceetum (W.Mat. 1952) W.Mat. et Polak. 1955 em. Sokoł. 1968, z klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Piceion excelsae, występujący w Polsce tylko w chłodnych rejonach  północno-wschodnich na siedliskach typu boru mieszanego wilgotnego i lasu mieszanego wilgotnego (postaci żyźniejszej), na glebach glejo-bielicowych lub opadowoglejowych bielicowanych, wytworzonych z piasku słabo gliniastego, z płytkim poziomem wody gruntowej. Drzewostan składa się głównie ze świerka z domieszka dębu szypułkowego, a także brzozy brodawkowatej, rzadziej omszonej oraz sosny i olszy czarnej. Warstwa krzewów jest uboga i tworzy ją najczęściej podrost gatunków drzew oraz leszczyna, jarzębina i kruszyna. Głównymi składnikami warstwy zielnej są gatunki borowe – borówka czarna, brusznica i widłak jałowcowaty, siódmaczek leśny, a ponadto orlica pospolita, kosmatka owłosiona, szczawik zajęczy, trzcinnik leśny, konwalijka dwulistna i malina kamionka. Są też gatunki siedlisk wilgotnych, np. trzęślica modra, tojeść pospolita i śmiałek darniowy. W warstwie  mszystej występują między innymi: rokietnik pospolity, gajnik lśniący, płonnik pospolity, dzióbkowiec Zetterstedta, płonnik strojny. Bór mieszany wilgotny świerkowo-dębowy zwany jest także dębowo-świerkowym borem mieszanym wilgotnym, Jegiel.      

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

bór sosnowy bagienny

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny w typie siedliskowym boru bagiennego z klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Dicrano-Pinion. Zajmuje najczęściej bezodpływowe zagłębienia terenowe zasilane jedynie wodami opadowymi, wypełnione złożami torfów wysokich (sfagnowych), na powierzchni których w warunkach obniżonego poziomu wody zachodzi proces wkraczania drzew i przeobrażania z natury nieleśnych zbiorowisk torfowiskowych w zbiorowisko leśne. Gleby torfowe torfowisk wysokich. Zasięgiem obejmuje prawie cały kraj z wyjątkiem gór; stosunkowo największą rolę spełnia w krajobrazie obszarów nadmorskich, a ponadto w dolinie Biebrzy i w Puszczach: Augustowskiej oraz Solskiej. Drzewostan jest na ogół luźny z dominacją sosny i domieszką brzozy omszonej, a na północnym wschodzie także świerka. W warstwie krzewów występuje Kruszyna oraz podrost drzew z drzewostanu. Warstwa zielna  dużym udziałem krzewinek, z których dwie: bagno zwyczajne i borówka bagienna są gatunkami charakterystycznymi. Ponadto występują w niej krzewinki – borówka czarna, brusznica i wrzos oraz związane z torfowiskami wysokimi: modrzewnica zwyczajna, żurawina błotna, wełnianka pochwowata i rosiczka okrągłolistna. Ponadto występują między innymi: trzęślica modra, turzyca pospolita oraz w niektórych regionach – woskownica europejska (zachodnie i środkowe Wybrzeże oraz Pobrzeże Bałtyku), bażyna czarna (Pomorze) i wrzosiec bagienny (Pomorze oraz Bory Dolnośląskie). Warstwa mszysta jest obficie wykształcona, zwykle zdominowana przez torfowce, np.: torfowiec zakrzywiony, błotny, magellański, z udziałem innych gatunków siedlisk bagiennych, np. płonnik sztywny, płonnik pospolity oraz występujących w pozostałych zbiorowiskach borów sosnowych, np.: rokiet pospolity, gajnik lśniący, widłoząb falisty.

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

bór sosnowy nadmorski

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny o naukowej nazwie Empetro nigri-Pinetum Wojt. 1964, z klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Dicrano-Pinion. Występuje tylko w wąskim pasie nadmorskim o szerokości od kilkuset metrów do 1-3 km, wyjątkowo do ok. 5 km (okolice Łeby) lub 8 km (wyspa Uznam), głównie na mierzejach.  Siedliska stanowią piaski luźne pochodzenia morskiego, najczęściej przewiane piaski na mierzejach, tworzące „szare wydmy”, ale również piaski nawiane na klifowe wybrzeża utworzone z utworów piaszczysto-gliniastych pochodzenia lodowcowego, gleby – arenosole (siedliska najuboższe), bielicowe właściwe i bielice właściwe (siedliska świeże), glejobielicowe  murszaste i torfiaste (siedliska wilgotne). Drzewostan buduje sosna oraz pojedynczo brzoza brodawkowata, ma zwarcie umiarkowane, a drzewa są często nisko ugałęzione o zdeformowanych koronach przez wiatry wiejące od morza. Warstwa krzewów obejmuje podrost sosny i brzozy z jarzębiną, wierzbą piaskową oraz w postaci wilgotnej także woskownicą europejską. W runie występuje tajęża jednostronna, zimoziół północny, listera sercowata, gruszyczka jednokwiatowa (gatunki charakterystyczne) oraz borówka czarna, brusznica, łochynia, bażyna, wrzosiec bagienny, wrzos pospolity, śmiałek pogięty i paprotka zwyczajna. Warstwa porostowo-mszysta jest dobrze rozwinięta; w postaci suchej dominują krzaczkowate porosty, w postaci świeżej mchy typowe (jak w innych borach), w postaci wilgotnej mchy z udziałem torfowców. Bór sosnowy nadmorski zwany jest także nadmorskim bórem sosnowym lub nadmorskim bórem bażynowym.

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

bory mieszane sosnowo-dębowe

(botanika leśna, fitosocjologia), zbiorowiska leśne w typie siedliskowym boru mieszanego z równorzędnym udziałem sosny oraz dębu w drzewostanie, należące do klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Dicrano-Pinion. W Polsce wyróżnia się dwa zespoły – kontynentalny bór mieszany Querco roboris-Pinetum (W.Mat. 1981) J.Mat. 1988 i subborealny bór mieszany Serratulo-Pinetum  (W.Mat. 1981) J.Mat. 1988. Zasięg pierwszego obejmuje głównie rejony centralne i wschodnie, natomiast drugiego – tylko wschodnią, a zwłaszcza północno-wschodnią część kraju. Gleby zbudowane są przeważnie z piasków i żwirów pochodzenia wodnego, wodnolodowcowego lub lodowcowego (sandry, piaski rzeczne, tarasów akumulacyjnych, piaski akumulacji lodowcowej z głazami, piaski i żwiry ozów lub moreny czołowej itp.). Drzewostan kontynentalnego boru mieszanego składa się zwykle z sosny i dębu szypułkowego (rzadziej szypułkowego) z domieszką brzozy brodawkowatej, graba i osiki. W warstwie krzewów częste są: jarzębina, kruszyna i leszczyna, a w zielnej – siódmaczek leśny, konwalijka dwulistna, pszeniec zwyczajny, kosmatka owłosiona, trzcinnik leśny, kostrzewa owcza, borówka czarna i brusznica oraz orlica. Warstwę mszystą tworzą: rokietnik pospolity, widłoząb falisty, gajnik lśniący i płonnik strojny. W subborelanym borze mieszanym, zwłaszcza na obszarze północno-wschodniej Polski ważnym komponentem drzewostanu jest świerk. W bogatej warstwie runa najliczniejszy udział mają: borówka czarna, trzcinnik leśny, konwalijka dwulistna, malina kamionka, konwalia majowa, poziomka pospolita i brusznica.

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

bory mieszane świerkowo-jodłowe

(botanika leśna, fitosocjologia), zbiorowiska leśne regla dolnego z udziałem świerka i jodły w drzewostanie z klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Piceion excelsae. Wyróżnia się dwa zespoły – dolnoreglowy bór świerkowo-jodłowy o nazwie naukowej Abieti-Piceetum W.Mat. 1967 oraz karpacki bór mieszany świerkowo-jodłowy – Galio-Piceetum J.Mat. 1977. Pierwszy z nich występuje w Sudetach i Karpatach. W warunkach naturalnych zasiedla najczęściej płaskie terasy, lokalne wyniesienia i wierzchowiny utworzone z dużych krzemianowych bloków skalnych pokrytych kwaśnymi i ubogimi glebami o znacznej predyspozycji na proces bielicowania. W przypadku chłodnych den ostro wciętych dolin potoków występowanie tego zespołu związane jest z lokalnym zróżnicowaniem warunków termicznych. Jest wysoce prawdopodobne że część fitocenoz ma charakter antropogeniczny, związany z uprawą świerka i jodły na siedliskach kwaśnej buczyny. Odrębność tego zespołu w stosunku do świerczyn górnoreglowych wyraża się poprzez występowanie w borze mieszanym grupy gatunków dolnoreglowych, przy braku roślin subalpejskich. Warstwę zielna tworzą najczęściej: borówka czarna, śmiałek pogięty, szczawik zajęczy oraz trzcinnik owłosiony (w Sudetach). Wśród mchów dominują: płonnik strojny, widłoząb miotłowy i rokiet pospolity. Karpacki bór mieszany świerkowo-jodłowy wykazuje nawiązania florystyczne do zbiorowisk lasów jodłowych ze związku Fagion sylvaticae i występuje na specyficznych siedliskach regla dolnego Karpat, na podłożu wapiennym lub krzemianowo-wapiennym. Przy pewnych podobieństwach do zespołu poprzedniego, zwłaszcza w składzie drzewostanu, odróżnia się od niego występowaniem większej liczby gatunków charakterystycznych dla zbiorowisk lasów liściastych, takich jak: buk, przenęt purpurowy, gajowiec żółty, fiołek leśny, żywiec gruczołowaty, zerwa kłosowa i wierzbownica górska.  

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

bory sosnowe świeże

(botanika leśna, fitosocjologia), zbiorowiska w typie siedliskowym boru świeżego z klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Dicrano-Pinion. W Polsce wyróżnia się dwa zespoły – suboceaniczny (subatlantycki) bór świeży Leucobryo-Pinetum W.Mat. (1962)1973 i subkontynentalny bór świeży Peucedano-Pinetum W.Mat. (1962)1973, dla których typowe są ubogie i świeże siedliska piaszczyste, gleby bielicowe właściwe i bielice właściwe.  Pierwszy z nich występuje powszechnie na nizinach i wyżynach w zachodniej i środkowej części kraju, po linię Wisły i dolnego Bugu; bardzo często w Borach Tucholskich (poza rejonami południowo-wschodnimi), w Puszczach: Noteckiej i Rzepińskiej, w Borach Dolnośląskich na obszarze Pradoliny Głogowskiej, w Borach Stobrawskich i Lublinieckich oraz w Puszczy Solskiej. Drugi rozpowszechniony jest we wschodnich rejonach Polski, na obszarach subkontynentalno-subborealnych. Drzewostan składa się z sosny z domieszką brzozy brodawkowatej oraz świerka i jodły w granicach naturalnych zasięgów geograficznych tych drzew. W warstwie krzewów występuje zwykle jarzębina i kruszyna oraz podrost dębów i buka (w suboceniacznym borze świeżym). Warstwa zielna jest zwykle zróżnicowana na postać krzewinkową z borówką czarną, brusznicą i wrzosem oraz trawiastą ze śmiałkiem pogiętym (w suboceanicznym borze świeżym) i kostrzewą owczą. Warstwa porostowo-mszysta jest obficie wykształcona z takimi gatunkami jak: rokietnik pospolity, gajnik lśniący, widłoząb falisty, bielistka siwa. Zespół Peucedano-Pinetum wyróżnia się częstym występowaniem nawłoci pospolitej, wężymordu niskiego, gorysz pagórkowego, kokoryczki wonnej, pajęcznicy gałęzistej i konwalii  majowej. Bory sosnowe świeże zwane są także świeżymi borami sosnowym.

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

brzezina bagienna

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny w typie boru mieszanego bagiennego o nazwie naukowej Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis Libbert 1933, z klasy Vaccinio-Piceetea, rzędu Piceetalia excelsae i związku Dicrano-Pinion, występujący w północno-zachodniej części Polski. Zasiedla zagłębienia terenu o wysokim poziome wód gruntowych, na podłożu piaszczystym lub piaszczysto-gliniastym z powierzchniową warstwą torfu typu przejściowego lub murszu; często są to brzegi zatorfionego zagłębienia, w którego centrum występuje bór bagienny. Czasami brzezina bagienna jest zespołem samodzielnie zajmującym płytkie zagłębienia albo wchodzi w kompleks z olsami lub acydofilnymi lasami brzozowo-dębowymi. Najczęściej występuje na glebach torfowych torfowisk przejściowych. Drzewostan niemal czysto brzozowy z wyraźną przewagą brzozy omszonej nad brodawkowatą; w domieszce zwykle olsza czarna i sosna. Warstwa krzewów dobrze rozwinięta zwykle z udziałem kruszyny, podrostu brzóz, wierzby uszatej oraz miejscami woskownicy europejskiej. Warstwa zielna zróżnicowana w zależności od wilgotności gleby, w miejscach podtopionych zdominowana przez trawy – trzęślicę modrą i trzcinnik lancetowaty, natomiast w miejscach bardziej suchych ma postać krzewinkową z borówką czarna, brusznicą, borówką bagienną, bagnem zwyczajnym, oprócz których występują między innymi: widłak jałowcowaty, nerecznice – szerokolistna i krótkoostna oraz śmiałek pogięty. W miejscach podtopionych występują torfowce oraz płonnik pospolity; ponadto częste są mchy spotykane w innych zbiorowiskach borowych, takie jak: rokiet pospolity, gajnik lśniący i  płonnik strojny.

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

buczyna acydofilna niżowa

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny o nazwie naukowej Deschampsio flexuosae-Fagetum Schröeder (syn. Luzulo pilosae-Fagetum W. et A.Mat. 1973) z klasy Querco-Fagetea, rzędu Fagetalia sylvaticae i związku Fagion sylvaticae. Rozmieszczenie – północno- oraz południowo-zachodnia część niżowego obszaru kraju. Najważniejszymi regionami występowania tego zespołu są: Nizina Szczecińska, Pobrzeże Słowińskie, Pojezierza: Drawsko-Kaszubskie, Wałecko-Myśliborskie, Iławsko-Brodnickie oraz Roztocze, Góry Świętokrzyskie i Wyżyna Krakowsko-Częstochowska. Typowymi glebami są: oligotroficzny ranker, gleby brunatne kwaśne i zbielicowane oraz ubogie odmiany kwaśnych gleb płowych. Pod względem wilgotności mogą to być gleby od prawie suchych, poprzez świeże, do słabo wilgotnych, co odzwierciedlają postacie zespołu. Drzewostan jest  prawie czysto bukowy oraz (rzadko) z domieszką dębu bezszypułkowego. Warstwa krzewów na ogół słabo wykształcona składająca się zwykle tylko z podrostu bukowego. Runo ma na ogół charakter skupiskowy i wypełnione jest przez głównie przez formy trawiaste, takie jak: kosmatka owłosiona, śmiałek pogięty, trzcinnik leśny, turzyca pigułkowta i wiechlina gajowa; ponadto stałymi komponentami są: szczawik zajęczy, konwalijka dwulistna i zachyłka trójkątna. Warstwa przyziemna najczęściej dobrze rozwinięta, składająca się z następujących gatunków mchów: płonnik strojny, widłoząb miotłowy i rokiet cyprysowaty. Buczyna acydofilna niżowa zwana jest także acydofilną buczyną niżową.

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

buczyna żyzna niżowa

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny o nazwie naukowej Melico uniflorae-Fagetum (R.Tx 1937) R. Knapp 1942 ex Seifert 1954 [syn. Galio odorati-Fagetum Sougnez et Thiel 1959 em. Dierschke 1989], z klasy Querco-Fagetea, rzędu Fagetalia sylvaticae i związku Fagion sylvaticae. Centrum rozmieszczenia znajduje się w zasięgu pomorskiego stadium zlodowacenia bałtyckiego na Pobrzeżach oraz na Pojezierzu Zachodnio- i Wschodniopomorskim. Występuje również w wielu regionach Pojezierza Południowopomorskiego, Chełmińsko–Dobrzyńskiego, Lubuskiego i Wielkopolskiego oraz w zachodniej części Niziny Staropruskiej i Pojezierza Mazurskiego. Zespół silnie związany z formami morenowymi, szczególnie z morenami dennymi; największe obszary siedliskowe tego zespołu występują na wysoczyznach morenowych falistych i płaskich z glinami zwałowymi na powierzchni, w nieco mniejszym stopniu na wałach morenowych strefy marginalnej, z piaszczysto-żwirowo-gliniastym podłożem. Poza zasięgiem zlodowacenia bałtyckiego lokuje się on wyniesieniach morenowych, im dalej od głównego obszaru występowania, tym bardziej ogranicza się on do najwyższych wzniesień w regionach. Drzewostan zdominowany przez buka, z domieszką dębu bezszypułkowego, graba i jaworu. Warstwa krzewów słabo wykształcona, najczęściej składająca się z podrostu bukowego. Runo z udziałem perłówki jednokwiatowej (gatunek charakterystyczny), żywca cebulkowego (gatunek charakterystyczny), przytulii (marzanki) wonnej (gatunek charakterystyczny), gajowca żółtego, zawilca gajowego, wiechliny gajowej, prosownicy rozpierzchłej i kostrzewy leśnej. W postaciach ubogich występuje śmiałek pogięty, a w żyznych – kokorycz pusta, czosnek niedźwiedzi, zawilec gajowy i ziarnopłon wiosenny. Warstwa porostowo-mszysta zwykle słabo rozwinięta z udziałem żurawca falistego, dzióbkowca Zetterstedta i płonnika strojnego. Buczyna żyzna niżowa zwana jest także żyzną buczyną niżową.

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt