Dział
Botanika leśna
Ilość znalezionych haseł: 577
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Malus) rodzaj z rodziny różowatych (Rosaceae) i podrodziny jabłkowych (Maloideae) obejmujący około 25 gatunków w strefie półkuli północnej. W Polsce 1 gatunek dziko rosnący. Jabłoń dzika, płonka [Malus sylvestris (L.) Mill.]. Drzewo do 15 m wysokości. Pędy cienkie, czerwonobrunatne, nagie lub nieznacznie tylko owłosione. Krótkopędy, zwłaszcza u młodych roślin, zakończone cierniem. Pąki małe, jajowate, okryte brunatnymi, orzęsionymi na brzegach łuskami. Pąki kwiatowe na krótkopędach, większe i bardziej owalne od liściowych. Liście okrągławe lub szerokoeliptyczne, do 6 cm długości, na szczycie zaostrzone, u nasady szerokoklinowate lub zaokrąglone, na brzegach ostro i drobno piłkowane. Blaszki za młodu obustronnie owłosione, później tylko na spodzie z kępkami włosków w kątach nerwów. Kwiaty w baldachogronach, białe, lekko zaróżowione, z żółtymi pylnikami (cecha wszystkich jabłoni), rozwijają się wcześniej niż liście, w końcu kwietnia lub w maju. Owoce (rzekome typu jabłowatego) kulistawe, o średnicy 2-4 cm, osadzone na cienkich i dość długich szypułkach, w smaku kwaśne i cierpkie. Występowanie – prawie cała Europa, z wyjątkiem północno-wschodniej Skandynawii, północnej Rosji i Portugalii. W Polsce na całym obszarze, w górach do ok. 900 m n.p.m. Siedliska żyzne i świeże. Lasy dębowo-grabowe, łęgi wiązowo-jesionowe, świetliste dąbrowy oraz zbiorowiska zarośli mezofilnych na obrzeżach lasów oraz wśród pól i łąk. Gatunek dość rzadki, a w niektórych regionach bardzo rzadki. Innym, podobnym gatunkiem, który spotykany jest często w zbiorowiskach półnaturalnych jest dziczejąca z uprawy jabłoń domowa Malus domestica Borkh. Nazwą tą określa się jabłonie uprawne pochodzenia mieszańcowego, które różnią się od jabłoni dzikiej przede wszystkim bezbronnymi i owłosionymi pędami, większymi i kutnerowatymi liśćmi oraz większymi owocami osadzonymi na krótszych szypułkach.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Genista) rodzaj z rodziny strączkowych (Fabaceae) i podrodziny motylkowych (Papilionideae) obejmujący około 100 gatunków w Europie, północnej Afryce i zachodniej Azji. W Polsce trzy gatunki. Janowiec barwierski (Genista tinctoria L.) Krzew do 1 m wysokości. Pędy wyprostowane, cienkie, zielone, bruzdowane, w młodości owłosione, później nagie. Liście siedzące, małe, do 3 cm długości, wąskolancetowate i całobrzegie. Blaszki na brzegu orzęsione, poza tym nagie lub nieznacznie owłosione pod spodem. Kwiaty w wyprostowanych gronach, żółte, rozwijają się od czerwca do sierpnia. Owoce (strąki) małe, do 2,5 cm długości, na krawędziach wełnisto owłosione. Ma szeroki zasięg euroazjatycki rozciągający się od Hiszpanii na zachodzie po zachodnią Syberię na wschodzie. Gatunek zmienny i zróżnicowany na wiele odmian i podgatunków, którym czasami nadaje się rangę gatunków. W Polsce janowiec barwierski reprezentowany jest przez podgatunek typowy, który osiąga u nas północną granicę zasięgu. Jego krańcowe stanowiska znajdują się na w północnych rejonach Pomorza Zachodniego i Wschodniego oraz w północno-wschodniej części kraju. Na pozostałym obszarze jest rośliną dość pospolitą, występującą często w borach sosnowych i mieszanych sosnowo-dębowych, w kwaśnych i świetlistych dąbrowach oraz na brzegach lasów i miedzach. Janowiec ciernisty – (Genista germanica L.) – gęsty miotlasty krzew, podobny do gatunku poprzedniego z pędami pokrytymi cierniami. Janowiec włosisty (Genista pilosa L.) – niski krzew o pędach pokładających się po ziemi i owłosionych liściach, kwiatach oraz owocach. Najrzadszy przedstawiciel rodzaju janowiec w Polsce; występuje w borach sosnowych i na wrzosowiskach w południowej części kraju.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Sorbus) rodzaj z rodziny różowatych (Rosaceae) i podrodziny jabłkowych (Maloideae) obejmujący około 80 diploidalnych gatunków w umiarkowanej strefie półkuli północnej. W Polsce pięć (sześć) gatunków. Jarząb pospolity, jarzębina (Sorbus aucuparia L.). Drzewo do 20 m wysokości. Korowina szara i długi czas gładka. Młode pędy zielonoszare, od strony nasłonecznionej brązowoszare, owłosione, starsze nagie. Pąki liściowe wydłużone, stożkowate, przylegające do długopędu, kwiatowe grubsze, osadzone na krótkopędach. Łuski pąków brązowe, gęsto owłosione. Liście pierzasto złożone, do 20 cm długości, 9-15-listkowe. Listki na brzegach piłkowane z wyjątkiem nasady, z wierzchu ciemnozielone i nagie, pod spodem sinawe i owłosione. Kwiaty w gęstych owłosionych podbaldachach, białe, rozwijają się w maju. Owoce (rzekome rodzaju jabłkowatego) kulistawe, pomarańczowe do czerwonych. Występowanie – prawie cała Europa, z wyjątkiem południowej części Półwyspu Iberyjskiego, Azja Mniejsza, Kaukaz i zachodnia Syberia. W górach Europy do 2400 m n.p.m. (Tyrol). W Polsce na całym obszarze, od nizin po piętro subalpejskie (maks. 1550 m n.p.m. – Tatry). Gatunek o szerokiej skali ekologicznej, występujący na różnych siedliskach i w różnych zbiorowiskach leśnych. W wyższych rejonach górskich jarzębina reprezentowana jest przez podgatunek o nagich pędach, liściach i kwiatostanach – Sorbus aucuparia subsp. glabrata (Wimm. & Grab.) Cajander. Jarzab szwedzki [Sorbus intermedia (Ehrh.) Pers.] Drzewo do 15 m wys. albo duży krzew. Pędy oliwkowobrązowe, połyskujące, w młodości wełnisto owłosione, później nagie. Pąki jajowate, boczne jednostronnie spłaszczone, mniejsze od pąka szczytowego. Łuski zielonkawobrązowe, na grzbietach karminowe, o brzegach brązowych i rudo owłosionych. Liście szerokojajowate do eliptycznych, 6-12 cm długości, na wierzchołku tępe lub lekko zaostrzone, w nasadzie szerokoklinowate do zaokrąglonych. Blaszki przy wierzchołku wrębne, w środkowej części klapowane, u dołu czasami prawie sieczne; dolna strona szaro, filcowato owłosiona. Kwiaty białe, w zwartych podbaldachach, rozwijają się w maju. Owoce (rzekome rodzaju jabłkowatego) elipsoidalne, pomarańczowoczerwone. Występowanie – południowa Skandynawia oraz północne i północno-wschodnie wybrzeża Bałtyku, od Polski po Finlandię. W naszym kraju południowa granica zasięgu. Nieliczne stanowiska rozproszone między Kołobrzegiem a Gdańskiem. Wiele z dawniej podawanych stanowisk już nie istnieje, a naturalność niektórych budzi wątpliwości. Lasy i zarośla na wydmach nadmorskich. Gatunek podlegający ochronie. Jarząb brekinia, brekinia, brzęk [Sorbus torminalis (L.) Crantz]. Drzewo do 25 m wysokości. Pędy oliwkowoszare, pokryte licznymi, okrągłymi przetchlinkami, w młodości omszone, później nagie. Pąki szerokojajowate, na wierzchołku zaokrąglone. Łuski zielone, brązowo obrzeżone, nagie, błyszczące. Liście szerokojajowate, do 10 cm długości, zaostrzone, z 3-5 nierówno piłkowanymi parami klap; dwie dolne klapy dłuższe od pozostałych i silnie odgięte. Blaszki skórzaste, z wierzchu ciemnozielone, pod spodem jaśniejsze, nagie lub tylko na nerwach owłosione. Kwiaty w dość luźnych podbaldachach, rozwijają się w maju-czerwcu. Owoce kuliste lub jajowate, brązowe, z licznymi jasnymi przetchlinkami. Występowanie – południowa, środkowa i zachodnia Europa, Azja Mniejsza, Iran, Kaukaz i północna Afryka. W Polsce północno-wschodnia granica zasięgu. Największe skupienia stanowisk: rejon dolnej Wisły, Bory Tucholskie, okolice Trzcianki, Czarnkowa i Nakła, środkowa i południowo-wschodnia Wielkopolska, Dolny Śląsk. Siedliska żyznych lasów liściastych. Rzadki gatunek domieszkowy w grądach. Podlega ochronie. Jarząb mączny [Sorbus aria (L.) Crantz.]. Drzewo do 15 m wys. lub wysoki krzew. Liście eliptyczne, 8-12 cm długości, ostro piłkowane, od spodu trwale pokryte białym kutnerem. Owoce kuliste lub elipsoidalne, pomarańczowe lub czerwone. Gatunek wielopostaciowy występujący w górach środkowej i południowej Europy oraz w północno-zachodniej Afryce, a na terenie Polski tylko w reglu dolnym Tatr oraz w Pieninach. Podobnym taksonem jest krytyczny jarząb grecki [sorbus graeca (Spach) Kotschy] stwierdzony u nas w Pieninach. Jarzab nieszpułkowy [Sorbus chamaemespilus (L.) Crantz] – krzew do 3 m wys. o liściach eliptycznych lub odwrotniejajowatych, 3-9 cm długości, skórzastych, z wierzchu ciemnozielonych, od spodu niebieskawozielonych. Owoce kuliste lub elipsoidalne, pomarańczowo- lub szkarłatnoczerwone. Gatunek górski, środkowo- i południowoeuropejski. W Polsce znany z kilkunastu stanowisk w Tatrach.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Juniperus) rodzaj z rodziny cyprysowatych (Curessaceae) i podrodziny jałowcowych (Juniperoideae) z około 60 gatunkami, z których większość występuje na półkuli północnej. W Polsce dwa gatunki. Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.). Krzew lub niskie drzewo do 15 m wys. o zmiennym pokroju. Igły po 3 w okółku, sztywne, od góry wklęsłe, z dwoma paskami nalotu woskowego. Szyszkojagody 6-9 mm średnicy, z trzema nasionami, dojrzewają w drugim lub trzecim roku. Szeroki zasięg obejmujący Europę, północną część Azji (po północne Chiny), Amerykę Północną i północną Afrykę. W Polsce gatunek pospolity na całym obszarze, głównie na glebach piaszczystych w suchych i świeżych borach sosnowych. Czasami ważny gatunek pionierski inicjujący powrót lasu w procesie sukcesji wtórnej np. na dawnych pastwiskach i nieużytkach porolnych. W górach występuje podgatunek halny jałowiec pospolity [Juniperus comunis subsp. nana (Willd.) Syme] – niski i płożący się krzew o igłach zagiętych w kierunku pędu. Relikt glacjalny. Jałowiec sabiński (Juniperus sabina L.) Szeroko rozrastający się krzew o miotełkowatych gałęziach. Pędy wałeczkowate, pokryte drobnymi, tępo zakończonymi łuskowatymi liśćmi, ułożonymi naprzeciwlegle. Liście igiełkowate, występujące zwykle na młodych pędach, krótkie (do 4 mm dł.). Szyszkojagody z dwoma nasionami, dojrzewają jesienią pierwszego lub wiosną drugiego roku. Roślina zawierająca trujący sabinol, którego nieprzyjemny zapach wydziela się przy roztarciu gałązek. Gatunek euroazjatycki o porozrywanym zasięgu obejmującym głównie obszary górskie, od Pirenejów, przez Alpy, Siedmiogród, Krym, Kaukaz, Ural, po północną Mongolię. W górach południowej i środkowej Europy na wys. 1000-2300 m n.p.m. W Polsce tylko w Pieninach (relikt trzeciorzędowy), w szczelinach skał wapiennych na czterech stanowiskach (Facimiech, Głowa Cukru, przy Sokolicy, grzbiet Bystrzyka).
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Viscum) rodzaj z rodziny gązewnikowatych (Loranthaceae) obejmujący kilkadziesiąt gatunków, głównie w tropikach i subtropikach Afryki. W Polsce jeden gatunek z trzema podgatunkami. Jemioła pospolita typowa (Viscum album L. subsp. album) – półpasożytniczy, zimozielony krzew o pokroju kulistym. Pędy rozgałęzione pseudodychotomicznie, ciemnozielone i nagie. Pąki bezłuskie. Liście ułożone nakrzyżlegle, 2-8 cm długości, podłużnie odwrotniejajowate lub eliptyczne, skórzaste, całobrzegie, żółtawozielone. Roślina dwupienna. Kwiaty w kątach górnych liści, z okwiatem pojedynczym, owadopylne. Owoce (jagody) białe, chętnie zjadane i roznoszone przez ptaki, jemiołuszki i paszkoty. Występuje w prawie całej Europie, z wyjątkiem rejonów najbardziej północnych i wschodnich, oraz w Azji Mniejszej i na Kaukazie. W Polsce pospolita na całym niżu. W górach do ok. 500-600 m n.p.m. Żywicielami są różne gatunki drzew rodzimych i obcego pochodzenia, często wierzby, topole, brzozy, robinia biała i inne. Jemioła pospolita podgatunek jodłowy [Viscum album L. subsp. abietis (Wiesb.) Abrom.] pasożytuje wyłącznie na jodłach, a podgatunek rozpierzchły [Viscum album L. subsp. austriacum (Wiesb.) Vollm.] – na sosnach.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Fraxinus) rodzaj z rodziny oliwkowatych (Oleaceae) obejmujący około 65 gatunków na półkuli północnej. W Polsce jeden gatunek. Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior L.). Drzewo do 50 m wysokości. Korowina na młodych pniach gładka, popielata, na starszych podłużnie spękana, ciemnoszara. Pędy grube, spłaszczone, rozszerzone w węzłach, zielonkawoszare i matowe. Pąki zróżnicowane: liściowe szerokostożkowate, kwiatowe kopulaste i trójdzielne. Pąki szczytowe ustawione po 3, z których środkowy jest większy od bocznych. Łuski zewnętrzne czarne, brązowo obrzeżone, wewnętrzne gęsto okryte brązowym kutnerem. Liście nieparzystopierzaste, do 40 cm długości, 7-15-listkowe. Listki jajowatolancetowate, odwrotniejajowate lub lancetowate, na szczycie zaostrzone, u nasady klinowate, brzegiem karbowanopiłkowane. Blaszki z wierzchu ciemnozielone, pod spodem jaśniejsze, owłosione, zwłaszcza wzdłuż nerwu głównego. Kwiaty różnopłciowe, bezokwiatowe, zebrane w wiechy. Owoce (skrzydlaki) lancetowate, na wierzchołku tępe lub wycięte. Występowanie – zachodnia, środkowa i południowa Europa oraz południowo-zachodnia Azja. W górach do 1800 m n.p.m. (Pireneje). W Polsce na całym obszarze do wys. 800 m n.p.m. Siedliska żyzne i wilgotne. Gatunek lasotwórczy: na niżu w łęgach jesionowo-olszowych i wiązowo-jesionowych, na pogórzu w podgórskich łęgach jesionowych.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Rubus) rodzaj z rodziny różowatych (Rosaceae) i podrodziny różowych (Rosoideae) obejmujący około 300-400 gatunków rozmnażających się płciowo oraz wielokrotnie więcej fakultatywnych apomiktów. W Polsce około 90 gatunków, z tego większość taksonów apomiktycznych. Malina właściwa (Rubus idaeus L.). Krzew do 2,5 m wysokości. Pędy wzniesione, w górze łukowato przegięte, za młodu z nalotem woskowym, u dołu pokryte igiełkowatymi kolcami, wyżej prawie bezbronne. Liście 3-7-listkowe. Listki nierównomiernie piłkowane, z wierzchu jasnozielone, pod spodem biało filcowate, u niektórych form obustronnie zielone. Kwiatostan zwisający. Owoce różowe. Zasięg wokółbiegunowy – Europa, Azja i Ameryka Północna. W Polsce gatunek pospolity na całym obszarze, w górach po piętro alpejskie. Roślina nitrofilna, częsta na porębach oraz w świetlistych zbiorowiskach lasów liściastych i borów mieszanych. Malina kamionka (Rubus saxatilis L.). Pędy nadziemne jednoroczne, płożące się, owłosione i pokryte nielicznymi, szczeciniastymi kolcami. Pędy kwiatowe wzniesione do 30 cm wysokości. Liście 3-listkowe. Listki jajwatodeltoidalne, zaostrzone, na brzegach podwójnie karbowano-ząbkowane. Przylistki szerokoeliptyczne. Kwiaty w baldachogronach, drobne o białych płatkach. Działki lancetowate. Owoce złożone z nielicznych pestkowców, czerwone, kwaśne. Szeroki zasięg w Eurazji, od Islandii i Wielkiej Brytanii, przez prawie całą zachodnią, środkową, północną i wschodnią Europę oraz zachodnią i wschodnią Syberię po morze Ochockie. W Polsce na całym obszarze, w górach po piętro subalpejskie. Dąbrowy i bory mieszane. Jeżyna wzniesiona (Rubus nessensis Hall). Jedna z najwyższych polskich jeżyn dorastająca do 3 m wysokości. Pędy w młodości wyprostowane i na wierzchołku lekko przegięte, później wyginające się łukowato, w dolnej części obłe, wyżej kanciaste, zielone i nagie. Kolce rzadko rozmieszczone, drobne, cienkie i proste, czerwonobrunatne do prawie czarnych. Liście najczęściej 5-listkowe (rzadziej z 7 listkami), z których dwa dolne wyraźnie mniejsze od pozostałych i osadzone na bardzo krótkich ogonkach. Blaszki cienkie, żywozielone, z wierzchu połyskujące, pod spodem z rzadkim owłosieniem na nerwach. Brzegi drobno, nierówno, ostro piłkowane. Kwiatostan groniasty, 5-8 kwiatowy. Działki zielone. Płatki białe lub (rzadko) zaróżowione. Owoc czerwonawo-brunatny, kwaśny. W Polsce gatunek dość częsty, występujący przeważnie na siedliskach żyznych i wilgotnych, w lasach oraz na polanach śródleśnych, przy drogach, rowach itp. Jeżyna fałdowana (Rubus plicatus Weihe & Nees). Krzew do 2 m wysolości tworzący często duże i gęste kępy. Pędy w dolnej części wyprostowane, w górze łukowato wygięte, kanciaste, od strony nasłonecznionej brunatne, a od zacienionej zielone. Kolce osadzone na kantach, średniej wielkości, hakowate i rozszerzone w nasadzie. Liście 5-listkowe. Blaszki wzdłuż nerwów pomarszczone (szczególnie na stanowiskach słonecznych), brzegiem ostro, nierówno piłkowane. Listek szczytowy szerokojajowaty, na szczycie krótko zaostrzny, w nasadzie sercowaty. Kwiatostan groniasty lub słabo rozgałęziony, skąpokwiatowy. Działki zielone i błyszczące. Płatki różowe lub białe. Owoce czarne, bardzo smaczne. W Polsce jedna z najbardziej pospolitych jeżyn o szerokiej skali wymagań w stosunku do gleby. Rośnie zarówno w borach sosnowych na glebach piaszczystych, jak i na siedliskach żyznych lasów liściastych, często także wśród wilgotnych łąk, przy rowach oraz na brzegach wysychających torfowisk. Jeżyna ostręga (Rubus gracilis J. Presl & C. Presl). Silnie rozrastający się krzew. Pędy w dolnej części proste, u góry łukowato wygięte, sztywne, kanciaste, często lekko bruzdowane; zwykle purpurowobrunatne, luźno, krótko i odstająco owłosione. Kolce duże, silne, prawie proste, o szerokich nasadach, gęsto rozmieszczone, zwykle dwubarwne, czerwonozielone. Liście 5-listkowe. Listki drobno piłkowane, pod spodem szaro, filcowato owłosione. Kwiatostan rozpierzchły, rzadko ulistniony. Kwiaty białe lub różowawe. Działki szaro, filcowato owłosione. Owoce czarne, bardzo smaczne. W Polsce gatunek pospolity w lasach, zwłaszcza na siedliskach grądów, buczyn i dąbrów, w antropogenicznych zbiorowiskach z drzewostanami sosnowymi. Jeżyna popielica (Rubus caesius L.). Niski, zwykle płożący się krzew o cienkich, wiotkich i długich pędach pokrytych sinym nalotem woskowym i drobnymi prostymi kolcami. Liście najczęściej 3-listkowe. Listki wcinanopiłkowane, często płytko klapowane, obustronnie owłosione. Kwiaty białe, zebrane w krótkie, gruczołkowate baldachogrona. Kwitnie od maja aż do września. Owoce małe, czarne, pokryte nalotem woskowym, kwaśne. W Polsce gatunek bardzo pospolity, zwłaszcza w lasach i zaroślach nadrzecznych oraz w rowach, na przydrożach, miedzach itp.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Abies) rodzaj z rodziny sosnowatych (Pinaceae) i podrodziny jodłowych (Abietoideae) obejmujący około 40 gatunków, w większości górskich, na półkuli północnej. Jodła pospolita (Abies alba Mill.). Drzewo do 60 m wysokości. Pąki bez żywicy lub bardzo słabo pokryte żywicą. Pędy krótko owłosione. Igły 15-30 mm długości o ułożeniu grzebieniastym, środkowe krótsze od brzeżnych, na wierzchołku zaokrąglone i wcięte, z dwoma paskami nalotu woskowego pod spodem. Szyszki z łuskami wspierającymi dłuższymi od łusek nasiennych. Występowanie – góry środkowej i południowej Europy, od Pirenejów na zachodzie, po Starą Planinę w Bułgarii i Karpaty Południowe w Rumunii; do wysokości ok. 2000 m n.p.m. (Apeniny, góry Bułgarii). W Polsce gatunek górski z licznymi stanowiskami na nizinach. Osiąga u nas północną granicę zasięgu, która przebiega wzdłuż linii: Żary – Ostrów Wlkp. – Kalisz – Łódź – Skierniewice – Rawa Mazowiecka – Opoczno – Radom – Lublin – Tomaszów Lubelski. Najwyższe stanowisko w Tatrach na wys. 1450 m n.p.m. W górach występuje najczęściej w lasach regla dolnego (dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy, las jodłowy, lasy bukowe i jaworowe). W Pasie Wyżyn Środowych buduje drzewostan wyżynnego boru mieszanego oraz wchodzi w skład grądów, borów mieszanych sosnowo-dębowych i borów sosnowych. Jodla pospolita jest gatunkiem klimatu umiarkowanie chłodnego i wilgotnego. Należy u nas do najbardziej cienioznośnych drzew lasotwórczych i dobrze odnawia się pod osłoną macierzystego drzewostanu. Najlepszy wzrost osiąga na głębokich glebach gliniastych, świeżych lub wilgotnych, o odczynie kwaśnym lub zbliżonym do obojętnego. Jest wrażliwa na silne mrozy i zanieczyszczenia powietrza. Od przeszło dwustu lat obserwuje się zjawisko kurczenia się zasięgu jodły pospolitej w północnych rejonach jej rozmieszczenia, a w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci – często powtarzające się przypadki masowych schorzeń i obumierania drzewostanów tego gatunku. Obecnie jodła ta traktowana jest jako drzewo wymagające od leśników specjalnego postępowania hodowlanego, a w niektórych regionach, np. w Sudetach, podejmowane są próby jego restytucji.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Viburnum) rodzaj z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae) obejmujący około 150 gatunków na półkuli północnej. W Polsce jeden, a być może dwa gatunki. Kalina koralowa (Vibornum opulus L.). Krzew do 5 m wysokości. Pędy 6-kanciaste, jasnoszare lub czerwonawe, nagie. Pąki okryte 2 łuskami, osadzone na trzonkach; liściowe jajowate i spłaszczone do strony pędu, kwiatowe większe, buławkowate, ostro zakończone. Liście 5-12 cm długości, w zarysie okrągławe, z 3-5 zębatymi klapami. Blaszki po spodniej stronie nieznacznie owłosione. Na ogonkach gruczołki (miodniki pozakwiatowe). Kwiaty zróżnicowane na mniejsze, płodne wewnątrz kwiatostanów, oraz większe, płonne na obwodzie. Kwitnie w maju-czerwcu. Owoce (pestkowce) czerwone, utrzymujące się na krzewach zwykle aż do wiosny następnego roku. Występowanie – prawie cała Europa, z wyjątkiem północnej Skandynawii i rejonów najbardziej południowych, oraz północna Turcja, Kaukaz i Syberia. W Polsce na całym obszarze, w górach do ok. 1100 m n.p.m. (Bieszczady). Żyzne i wilgotne siedliska lasów liściastych. Grądy, łęgi, olsy oraz zbiorowiska zaroślowe. Gatunek podlegający ochronie częściowej. Kalina hordowina (Vibornum lantana L.). Krzew do 4 m wysokości Pędy grube, w części górnej nieco kanciaste, o długich międzywęźlach, pokryte gęstym szarym kutnerem złożonym z gwiazdkowatych włosków, podobnie jak inne części wegetatywne i generatywne. Pąki na trzonkach, bezłuskie; liściowe w postaci zredukowanych listków, kwiatowe kształtu grzybkowatego z wyraźnym zawiązkiem kwiatostanu; jedne i drugie okryte kutnerem. Liście 5-12 cm długości, jajowatoeliptyczne, na brzegach drobno i gęsto ząbkowane. Blaszki grube, z wierzchu ciemnozielone, nagie i pomarszczone, od spodu z szarym kutnerem. Kwitnie w maju-czerwcu. Owoce (pestkowce) przed dojrzeniem czerwone, później czarne. Występowanie – zachodnia, południowa i środkowa Europa, północno-zachodnia Afryka oraz Azja Mniejsza i Kaukaz. Zarośla krzewów na nasłonecznionych, suchych zboczach skalistych. W Polsce stanowiska prawdopodobnie naturalne tylko w Masywie Śnieżnika oraz w Pieninach Centralnych.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Aesculus) rodzaj z rodziny kasztanowcowatych (Hippocastanaceae) obejmujący kilkanaście gatunków w południowo-wschodniej Europie, wschodniej Azji i w Ameryce Północnej. W Polsce najczęściej uprawiany jest jeden gatunek. Kasztanowiec pospolity, kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum L.). Drzewo do 25 m wysokości. Korona kopulasta lub szeroko walcowata. Kora starych okazów tafelkowato spękana, a pnie często skręcone. Pędy grube. Pąki duże, ciemnobrązowe i lepkie. Liście duże, dłoniaste, 5-7-listkowe. Listki siedzące, odwrotniejajowate, najszersze w części szczytowej, klinowato zwężające się ku nasadzie, na brzegu podwójnie piłkowane. Kwiaty białe zebrane w wiechy. Owoc (torebka) kulisty, zielony, kolczasty z 1-2 nasionami (powszechnie zwanymi kasztanami). Występowanie – południowe Bałkany – północna Grecja, południowa Albania i Bułgaria, w górach na wys. 1000-1200 m n.p.m. Gatunek uprawiany w Europie od 1576 roku, a w Polsce od końca XVII wieku (jedno z pierwszych drzew obcego pochodzenia jakie sprowadzono do naszego kraju). Powszechnie znany i często sadzone drzewo ozdobne, doskonale przystosowane do warunków klimatycznych Polski. Do lasów wprowadzany sporadycznie, zwykle dla owoców stanowiących uzupełnienie pokarmu dla zwierzyny płowej. Łatwo dziczeje i jest u nas trwale zadomowiony.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Acer) rodzaj z rodziny klonowatych (Aceraceae) obejmujący około 110 gatunków, głównie w Azji oraz w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, a także w północnej Afryce. W Polsce trzy gatunki. Klon polny (Acer campestre L.). Drzewo do ok. 25 m wysokości. Korowina starych okazów tafelkowato spękana. Pędy cienkie, jasnobrązowe, słabo owłosione, czasami z podłużnymi listewkami korkowymi. Liście najczęściej 5-cio, rzadziej 3-klapowe, do 10 cm długości o klapach tępych lub słabo zaostrzonych, całobrzegie lub karbowane, po dolnej stronie z kępkami włosków w kątach nerwów lub nagie. Skrzydlaki do 3 cm długości, ustawione w stosunku do siebie pod kątem 180°, owłosione (subsp. hebecarpum DC.) lub nagie (subsp. leiocarpum (Opiz.) Pax). Występowanie – środkowa i południowa Europa oraz Kaukaz. W Polsce północno-wschodnia granica zasięgu, która przebiega wzdłuż dolin Wisły i Sanu. Domieszkowy gatunek w żyznych lasach liściastych (grądy, łęgi, buczyny), a także składnik zarośli krzewiastych, zwykle na silnie nasłonecznionych zboczach, np. dolin rzecznych. Klon pospolity (Acer platanoides L.) Drzewo do 30 m wysokości. Korona gęsta, kulista lub kopulasta. Korowina ciemnobrązowoszara o krótkich, podłużnych i płytkich spękaniach. Pędy brązowe. Pąki czerwonobrązowe, boczne przylegające do pędu. Liście duże do 15 cm długości, 5-7 klapowe o klapach wyciągniętych w ostre wierzchołki. Zatoki między klapami zaokrąglone. Nasady blaszek sercowate. Kwiaty żółtawozielone, zebrane w baldachogrona, zaczynają się rozwijać w kwietniu, wcześniej niż liście. Skrzydlaki ustawione pod kątem rozwartym. Orzeszki spłaszczone. Występowanie – prawie cała Europa (bez Wysp Brytyjskich, zachodniej i południowej Francji, północnych Niemiec, Hiszpanii poza Pirenejami, południowych Włoch oraz północnej części Półwyspu Skandynawskiego), Kaukaz, Krym i Azja Mniejsza, w górach do 1025 m n.p.m. W Polsce gatunek występujący na całym niżu oraz w górach do 1100 m n.p.m. Drzewo domieszkowe w żyznych lasach liściastych (grądy, buczyny, łęgi), w borach mieszanych oraz w zboczowych lasach klonowo-lipowych. Klon jawor (Acer pseudoplatanus L.) Drzewo do 40 m wysokości. Korona zwykle regularna, zwarta, kopulasta, często kulista. Korowina popielatoszara, początkowo gładka, na pniach starszych drzew złuszcza się drobnymi, odstającymi tafelkami, pod którymi ukazują się jaśniejsze fragmenty martwicy korkowej (podobieństwo do platana). Pędy szare. Pąki z łuskami oliwkowozielonymi brązowo obrzeżonymi, boczne odstające od pędu. Liście do 15 cm dł., 3-5-klapowe, grubo piłkowane lub karbowanopiłkowane, po dolnej stronie matowe i sinozielone. Zatoki między klapami ostre. Kwiaty zebrane w zwisające wiechy, żółtawozielone, rozwijają się w maju, później niż liście. Skrzydlaki rozchylone pod kątem ostrym. Orzeszki wypukłe. Występowanie – południowa i środkowa Europa (bez centralnej i południowej Hiszpanii, Wysp Brytyjskich i zachodniej oraz północnej Francji), Kaukaz i Azja Mniejsza. Gatunek górski (maks. do 1980 m n.p.m.) ze stanowiskami na niżu przy północnej granicy zasięgu. W Polsce najbardziej częsty na południu, zwłaszcza w górach (maks. do 1570 m n.p.m.), rzadszy w środkowej i północnej części kraju, nie występuje naturalnie na północnym wschodzie. Jedyny lasotwórczy gatunek spośród trzech naszych klonów. W górach tworzy drzewostany zbiorowisk lasów jaworowych, tzw. jaworzyn. Ponadto jest stałym składnikiem wielu innych górskich zespołów leśnych. Na niżu stanowi domieszkę w żyznych lasach liściastych (grądy, buczyny, łęgi).
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzerwy leśne), (Frangula) rodzaj z rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae) obejmujący kilkadziesiąt gatunków, głównie w Ameryce Północnej, a także w południowo-wschodniej Azji, Afryce i Europie. W Polsce jeden gatunek. Kruszyna pospolita (Frangula alnus Mill.). Krzew do 6 m wysokości. Pędy ciemnoszare, z licznymi białymi przetchlinkami, w młodości owłosione, później nagie. Pąki bezłuskie, okryte drobnymi listkami owłosionymi brązowym kutnerem, liściowe małe i jajowate, kwiatowe większe i buławkowate. Liście szerokoeliptyczne lub odwrotniejajowate, 3-7 cm długości, całobrzegie, na szczycie tępe lub krótko zaostrzone. Blaszki nagie i błyszczące, z wierzchu ciemnozielone, spodem jaśniejsze. Nerwy przy brzegu blaszki łukowato wygięte i połączone. Kwiaty drobne, zielonkawe, skupione w wiązkach po 10-20. Owoce (pestkowce) kuliste, początkowo zielone, później czerwone, a po dojrzeniu czarne. Występowanie – prawie cała Europa, bez północnych krańców Skandynawii, oraz zachodnia Syberia, Azja Mniejsza i Kaukaz, także północna Afryka (Algieria, Maroko, Tunezja). W Polsce na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Siedliska wilgotnych lasów liściastych i borów mieszanych. Lasy łęgowe i olsy oraz zarośla na obrzeżach tych zbiorowisk.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Staphylea) rodzaj z rodziny kłokoczkowatych (Staphyleaceae) obejmujacy 11 gatunków na półkuli północnej. W Polsce jeden gatunek. Kłokoczka południowa (Staphylea pinnata L.). Krzew do 6 m wysokości. Pędy obłe, młode jasnozielone, dwuletnie zielonobrązowe, ciemniejsze od strony nasłonecznionej. Pąki wierzchołkowe szerokojajowate, boczne mniejsze i wąskojajowate. Jedne i drugie spłaszczone, na brzegach kanciaste, okryte jedną zieloną lub czerwonawo-zieloną łuską. Liście nieparzystopierzaste, 5-7-listkowe. Listki jajowate lub wydłużone, na brzegach ostro piłkowane, pod spodem sinozielone z owłosieniem nasadowej części nerwu głównego. Kwiaty w zwisających, wąskich wiechach, białe lub różowawe, rozwijają się w maju i czerwcu. Owoce – 2-3-komorowe, rozdęte torebki. Nasiona kuliste, twarde, brązowe i błyszczące. Występowanie – środkowa i południowa Europa, południowa Turcja (wyspowo) oraz południowe i wschodnie wybrzeża Morza Kaspijskiego, w górach do 1800 m n.p.m. (Taurus). W Polsce północno-zachodnia granica zasięgu. Główne ośrodki występowania na Śląsku, Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej oraz w Beskidzie Niskim i na Pogórzu Środkowobeskidzkim. Ponadto w południowej części kraju rozproszone stanowiska wtórne (krzew od wieków uprawiany, związany z licznymi przesądami i zwyczajami ludowymi; nasiona wykorzystywano między innymi do wyrobu grzechotek, dzwonków i różańców). Gatunek ciepłolubny, występujący w lasach liściastych i zaroślach, często na glebach wapiennych. Roślina chroniona.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Corylus) rodzaj z rodziny leszczynowatych (Corylaceae) obejmujący około 10-15 gatunków w Eurazji i Ameryce Północnej. W Polsce jeden gatunek. Leszczyna pospolita (Corylus avellana L.) Krzew do ok. 5 m wysokości, rzadko niskie drzewo. Pędy owłosione (włoski z gruczołkami). Liście do 10 cm długości odwrotniejajowate, w nasadzie sercowate, na brzegu podwójnie piłkowane i nieznacznie wrębne, miękko owłosione, zwłaszcza po dolnej stronie. Owoc (orzech) otoczony okrywą do połowy zrośniętą i na brzegach silnie powycinaną. Występowanie – prawie cała Europa, z wyjątkiem północnej części Skandynawii, oraz Azja Mniejsza i Kaukaz. W Polsce gatunek pospolity, występujący najczęściej w żyznych lasach liściastych (głównie w grądach) oraz w zbiorowiskach zaroślowych, na obrzeżach lasów i wśród pól. Daje mieszańce z uprawianą u nas leszczyną turecką (Corylus colurna L.) o nazwie Corylus ×colurnoides C.K. Schneid.
Zobacz więcej...
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Ligustrum) rodzaj z rodziny oliwkowatych (Oleaceae) obejmujący około 50 gatunków, głównie w południowej i wschodniej oraz południowo-zachodniej Azji, Europie, a także w północno-zachodniej Afryce. W Polsce prawdopodobnie jeden gatunek dziko rosnący. Ligustr pospolity (Ligustrum vulgare L.). Krzew do 3 m wysokości. Pędy spłaszczone w węzłach, ciemnoszare, od strony nasłonecznionej z brązowym odcieniem, matowe, w młodości lekko owłosione, później nagie. Pąki stożkowate, przylegające do pędu, brązowe. Pąk szczytowy okryty drobnymi listkami. Liście, częściowo zimozielone lub sezonowe, wąskojajowate lub lancetowate, 3-6 cm długości, całobrzegie, ciemnozielone i nagie. Kwiaty w szczytowych wiechach, białe, silnie pachnące. Owoce (pestkowce) kuliste, czarne i błyszczące, długo utrzymują się na gałęziach. Zasięg trudny do ustalenia, gdyż ligustr pospolity jest gatunkiem od dawna i powszechnie uprawianym oraz łatwo dziczejącym z upraw. Przyjmuje się, że naturalnie występuje on w prawie całej zachodniej, środkowej i południowej Europie, północno-zachodniej Afryce, na Krymie, Kaukazie, w Azji Mniejszej oraz w północno-zachodnim Iranie. W Polsce przebiega północna granica zasięgu, a stanowiska uważane za naturalne rozproszone są na Śląsku i w Małopolsce. Zbiorowiska zarośli kserotermicznych, rzadziej widne lasy liściaste.
Zobacz więcej...
« 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 »
Wszystkich stron: 39
