Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

Dział

Historia i tradycja leśna

Ilość znalezionych haseł: 192

Historia i tradycja leśna

Kulesza Witold

(historia i tradycja leśna), Witold Kulesza urodził się 13 XII 1891 r. w Jersey City w Stanach Zjednoczonych. Po powrocie z rodzicami do Polski, uczęszczał do szkół w Rzeszowie, następnie studiował nauki przyrodnicze na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po ukończeniu studiów pełnił obowiązki demonstratora w Katedrze Fizjologii Roślin UJ. W 1919 r. przeniósł się do Katedry Fizjologii Roślin na stanowisko asystenta, a następnie był asystentem w Katedrze Botaniki Ogólnej i Fitopatologii. Od 1923 r. pracował w Katedrze Botaniki Systematycznej i Leśnej Uniwersytetu Poznańskiego. Prowadził obserwacje fizjograficzne nad florą wątrobowców Beskidu Zachodniego, Puszczy Sandomierskiej i okolic Piotrkowa Trybunalskiego, ogłaszając wyniki pracy w wydawnictwach Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Po objęciu asystentury w Katedrze Botaniki Systematycznej i Leśnej skierował zainteresowania ku zagadnieniom dendrologicznym, by w końcu specjalizować się w biologii lasu i geografii leśnictwa. Doktorat uzyskał w 1924 r., a następnie w 1926 r. habilitował się z botaniki leśnej. W 1927 r. wyjechał na studia do Szwajcarii, Niemiec i Czechosłowacji, a w 1928 r. do Finlandii, Szwecji i Norwegii. W 1928 r. została utworzona Katedra Biologii Lasu i Geografii Leśnictwa na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Docent Kulesza został jej kierownikiem jako zastępca profesora. W tym czasie podjął się trudnego zadania opracowania monograficznego rodzaju Rubus do IV tomu Flory polskiej. Poza tym ogłosił kilkadziesiąt rozpraw i artykułów na temat ekologii i socjologii roślinności leśnej i geografii flory Polski. Na osobną grupę w jego dorobku składają się prace z dziedziny ochrony przyrody. W tych opracowaniach wyraziło się najsilniej jego umiłowanie przyrody oraz wybitnie uczuciowy stosunek i przywiązanie do kraju ojczystego. Po śmierci profesora Bolesława Namysłowskiego docent Kulesza w latach 1931-1935 był kierownikiem Katedry Botaniki Ogólnej i Fitopatologii. W ostatnich latach, już ciężko chory, pracował jeszcze nad fauną lepidopterologiczną Polski. Zmarł 14 IX 1938 r., mając 47 lat.

Zobacz więcej...

Historia i tradycja leśna

Loret Adam

(historia i tradycja leśna), Adam Loret urodził się 26 grudnia 1884 roku w Jaśle. W latach 1903-1905 był uczniem Krajowej Szkoły Gospodarstwa Lasowego we Lwowie, a od roku 1907 do 1910 studiował w Akademii Leśnej w Tharandcie. Po ukończeniu studiów odbył praktykę zawodową i przez jakiś czas pracował w biurze urządzania lasu, a następnie został zarządcą prywatnych lasów dóbr Sucha w Beskidzie Żywieckim, należących do rodziny Branickich. W 1921 roku został naczelnikiem Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w Warszawie. Był współtwórcą zasad zarządzania lasami państwowymi, zatwierdzonych rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 30 grudnia 1924 roku, które wprowadzało wyodrębnienie administracji lasów państwowych z Ministerstwa Rolnictwa i oparcie jej funkcjonowania na zasadach samodzielności gospodarczej, co było związane z wyodrębnieniem budżetu lasów państwowych z budżetu państwa. Od sierpnia 1926 roku pełnił funkcję nadzwyczajnego delegata rządu do spraw administracji lasów państwowych. Na jego wniosek przyznano nadleśniczym większą samodzielność oraz ujednolicono i usprawniono przepisy rachunkowości i sprawozdawczości. Przedstawił i zrealizował kompleksowy program reform, który obejmował między innymi: rewizję planów urządzeniowych, likwidację umów z prywatnymi przedsiębiorstwami, budowę kilku zakładów przerobu drewna, zorganizowanie zbytu i eksportu drewna oraz utworzenie Instytutu Badawczego Leśnictwa. Od 1931 roku był kierownikiem, a od 1934 roku do wybuchu II wojny światowej - dyrektorem naczelnym Lasów Państwowych. W trakcie wycofywania się na wschód został aresztowany przez wojska sowieckie, które napadły na Polskę 17 września 1939 r. Zginął w niewyjaśnionych dotąd okolicznościach, prawdopodobnie zamordowany w 1940 roku w Mińsku.

Zobacz więcej...

Historia i tradycja leśna

Mańka Karol Henryk

(historia i tradycja leśna), Karol Henryk Mańka urodził się 7 I 1915 r. na Górnym Śląsku, w Wyrach koło Katowic. Gruntowne wykształcenie ogólne uzyskał w gimnazjum klasycznym w pobliskim Mikołowie, gdzie wykładało wielu absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego, przekazujących uczniom rzetelną wiedzę i umiłowanie niedawno wyzwolonej Ojczyzny. Po uzyskaniu matury studiował w latach 1934-1938 na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Tam też otrzymał tytuł magistra inżyniera leśnictwa, na podstawie rozprawy na temat huby sosny (Phellinus pini) wykonanej pod kierunkiem wybitnego fitopatologa i wielkiego patrioty, prof. Karola Zaleskiego. Po krótkim okresie pracy w Państwowej Szkole Ogrodnictwa w Poznaniu, po wybuchu II wojny światowej został zmuszony do powrotu na Śląsk, gdzie w 1940 r. odmówił podpisania volkslisty i został osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau, a następnie Sachsenhausen. Po sześciu miesiącach pobytu w obozach został przekazany do sudeckiego nadleśnictwa Langwaltersdorf (dziś Unisław Śląski koło Wałbrzycha), gdzie pracował do końca wojny jako robotnik leśny. W 1945 r., po paru miesiącach pracy w Państwowym Nadleśnictwie w Pszczynie, a następnie w Leśnym Ośrodku Szkoleniowym w Kuźni Nieborowickiej koło Gliwic, otrzymał od profesora Zaleskiego propozycję zatrudnienia na stanowisku starszego asystenta w Katedrze Botaniki Ogólnej i Fitopatologii UP, w Zakładzie Chorób Roślin. Tam na nowo podjął przerwaną pracę w dziedzinie fitopatologii, której pozostał wierny do końca życia. Profesor Karol Zaleski był człowiekiem o szerokich zainteresowaniach - pod jego kierunkiem Karol Mańka zdobył wiedzę o chorobach roślin rolniczych, ogrodniczych i leśnych. Głównym przedmiotem jego badań pozostała jednak fitopatología leśna. Doktoryzował się w 1951 r. na podstawie pracy "Badania terenowe i laboratoryjne nad opieńką miodową Armillaria mellea (Vahl.) Quel." opublikowanej przez PWRiL („Prace Instytutu Badawczego Leśnictwa" nr 94, 1953). Od 1954 r. - już jako docent - kierował powołanym w tym samym roku Zakładem Fitopatologii Leśnej (późniejszą Katedrą Fitopatologii Leśnej Wyższej Szkoły Rolniczej, a następnie Akademii Rolniczej, pierwszą jednostką o tej nazwie i profilu w polskich wyższych uczelniach). Po przejściu na emeryturę swego Mistrza, profesora Zaleskiego, w latach 1961-1963 był kuratorem Katedry Fitopatologii na Wydziale Ogrodniczym WSR. Uzyskiwał kolejne tytuły i godności: profesora nadzwyczajnego (1963), profesora zwyczajnego (1970), członka korespondenta Polskiej Akademii Nauk (1969) i członka rzeczywistego (1980). Podczas pracy w Wyższej Szkole Rolniczej, a następnie Akademii Rolniczej w Poznaniu, był też kierownikiem Zakładu Fitopatologii Rolnej w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu (1962-1966) oraz twórcą i kierownikiem Laboratorium Podstawowych Problemów Leśnictwa i Drzewnictwa w Zakładzie Badania Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN (1975-1980). Wśród dzieł Profesora (ponad 100 rozpraw i artykułów) wyróżnia się podręcznik akademicki "Fitopatología leśna" (1960, 1976, 1981, 1992, 1998, 2005) oraz liczne tłumaczenia wybitnych podręczników na temat fitopatologii i mikrobiologii, opracowania skryptów, książek popularnonaukowych, a także haseł fitopatologicznych w słownikach i encyklopediach. Jako dydaktyk dał początek wielu przedmiotom oraz programom nauczania, wykształcił ponad 100 magistrantów i wypromował 16 doktorów, spośród których siedmioro uzyskało stopień naukowy doktora habilitowanego, a czworo także tytuł naukowy profesora. Przez dwie kadencje (1963-1969) pełnił też funkcję prorektora ds. nauczania Akademii Rolniczej. Badał problemy nowe i stosował do ich rozwiązywania własne oryginalne koncepcje badawcze. Wzbogacił znacznie wiedzę o hubie sosny (Phellinus pini) i jako pierwszy w Polsce dogłębnie zbadał opieńkową zgniliznę korzeni drzew w świerczynach górskich w Beskidach. Zastosował do pracy nad chorobą własną metodę (tzw. metodę korelacyjną), która pozwala w ciągu 2-3 lat uchwycić przebieg i narastanie lub wygasanie trwającej wiele lat epifitozy. Był to początek wprowadzanego obecnie monitoringu fitopatologicznego, który zaowocował rozeznaniem sytuacji w Beskidach i trwającą do dzisiaj przebudową tamtejszych litych drzewostanów świerkowych (niezwykle podatnych na atak opieńki ciemnej) na drzewostany mieszane, które - jako lepiej przystosowane do siedliska - znacznie bardziej są zdolne do opierania się chorobie. Tą samą metodą Profesor stwierdził wygasanie epifitozy holenderskiej choroby wiązów (Ophiostoma ulmi) w Poznaniu we wczesnych latach pięćdziesiątych. Był jednym z pierwszych, którzy dostrzegli i badali rolę środowiska w przebiegu chorób roślin, wypracowując nowe podejście badawcze do tego zagadnienia (metoda szeregów biotycznych). Było to całkowicie oryginalne osiągnięcie pozwalające określić wpływ środowiska (zwłaszcza glebowego) na wzrost grzybów i ich patogeniczność dla roślin. Umożliwiło rozeznanie w ekologii grzybów glebowych i przeprowadzenie szeroko zakrojonych badań nad środowiskowym uwarunkowaniem powstawania i przebiegu chorób roślin (m.in. huby korzeni, zgorzeli siewek sosny) oraz ochroną przed tymi chorobami. Prace nad hubą korzeni były sponsorowane przez Fundację Rockefellera, której Karol Mańka był stypendystą w 1960 r. Przez kilka miesięcy pracował wtedy w znakomitych ośrodkach naukowych w Anglii, Kanadzie oraz USA, gdzie zetknął się z badaczami pamiętającymi jeszcze pobyt w tych samych ośrodkach jego Mistrza, prof. Karola Zaleskiego (1930-1931). Wiele badań przeprowadzono też metodą szeregów biotycznych w zakresie fitopatologii rolniczej i ogrodniczej, poznając wpływ środowiska glebowego na choroby roślin uprawnych w zależności od zmianowania, sposobu uprawy gleby i odmian roślin. Wynikiem prac było m.in. stwierdzenie, że u podłoża wielu znanych, tradycyjnych w produkcji roślinnej sposobów postępowania leżą wcześniej nie odkryte mechanizmy biologiczne, a zwłaszcza współzależności między mikroorganizmami glebowymi. Profesor Karol Mańka podkreślał zawsze znaczenie metodyki w pracy badawczej wypracowując nowe w fitopatologii metody (np. izolowania zbiorowisk grzybów z różnych części środowiska glebowego czy badania stosunków biotycznych pomiędzy grzybami glebowymi) i kładąc ogromny nacisk na staranność postępowania i rzetelność w pracy badawczej. Uważał, że bez zrozumienia zagadnień fitopatologii ogólnej (opartego na solidnej wiedzy biologicznej) nie można należycie zajmować się pracą badawczą i ochroną roślin przed chorobami. Profesor upatrywał w społecznym ruchu naukowym ważny bodziec stymulujący rozwój myśli twórczej. Założone przezeń w 1971 r. Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne z jego inicjatywy zostało członkiem Międzynarodowego Towarzystwa Fitopatologicznego oraz członkiem założycielem Europejskiej Fundacji Fitopatologicznej (1990). Pełnił funkcję prezesa Towarzystwa przez 25 lat, a po otrzymaniu godności członka honorowego w 1996 r. został jego honorowym przewodniczącym, również twórcą i naczelnym redaktorem czasopisma naukowego „Phytopathologia Polonica". Z inicjatywy Profesora Karola Mańki powstała i działa od ponad 20 lat Komisja Nauk Leśnych i Drzewnych przy Oddziale PAN w Poznaniu, której przewodniczył do wiosny 2003 r. Za zasługi w dziedzinie nauki i dydaktyki został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Medalem im. Michała Oczapowskiego (Wydz. V PAN), Medalem im. Karola Linneusza (Szwecja) oraz Złotą Honorową Odznaką Polskiego Towarzystwa Leśnego. Akademia Rolnicza nadała mu w 1996 r. tytuł doktora honoris causa. Obdarzony został też godnością honorowego przewodniczącego Komitetu Nauk Leśnych PAN. Profesor Karol Henryk Mańka zmarł 29 X 2003 r. w Poznaniu i został pochowany na cmentarzu parafialnym Św. Jana Vianneya przy ul. Lutyckiej.

Zobacz więcej...

Historia i tradycja leśna

Molenda Tadeusz

(historia i tradycja leśna), Tadeusz Molenda urodził się 8 V 1911 r. w Grodźcu k. Będzina jako syn robotnika. W latach 1923-1929 uczęszczał do gimnazjum matematyczno-przyrodniczego w Jędrzejowie (Kieleckie), gdzie zdał maturę. Następnie studiował leśnictwo na Uniwersytecie Poznańskim, uzyskując w 1933 r. dyplom inżyniera leśnictwa. Przez cztery lata pracował na Uczelni jako asystent i starszy asystent, najpierw w Katedrze Dendrometrii i Statyki Leśnej, a następnie w Katedrze Administracji i Rachunkowości Leśnej, specjalizując się pod kierunkiem profesorów Tadeusza Wielgosza i Stefana Studniarskiego. W marcu 1937 r. uzyskał stopień doktora nauk leśnych na podstawie dysertacji Dendrometryczna analiza drzewostanu sosnowego w świetle badań statystycznych. W 1937 r. przeszedł do pracy w Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu, a w następnym roku został przeniesiony do Dyrekcji Naczelnej Lasów Państwowych w Warszawie na stanowisko radcy ekonomicznego. W czasie okupacji pracował w administracji lasów prywatnych w Kieleckiem. W 1945 r. został nadleśniczym w nadleśnictwie Oleszyce k. Bydgoszczy. Po trzech latach został przeniesiony do Dyrekcji LP w Poznaniu, co umożliwiło mu wznowienie przerwanej przez wojnę działalności naukowo-badawczej. W 1946 r. habilitował się na Wydziale Rolniczo-Leśnym UP z dziedziny ekonomii, administracji i rachunkowości leśnej. Objął następnie kierownictwo nie obsadzonej sprzed wojny Katedry Administracji i Rachunkowości Leśnej oraz nowo utworzonej Katedry Ekonomii i Polityki Leśnej (przemianowanej później na Katedrę Ekonomiki Leśnictwa). Ponadto był (do 1950 r.) kierownikiem Zakładu Ekonomii i Polityki Leśnej Instytutu Badawczego Leśnictwa. W 1950 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1959 r. profesorem zwyczajnym. Położył duże zasługi dla rozwoju poznańskiej uczelni rolniczo-leśnej, pełniąc kolejno funkcje: dziekana Wydziału Leśnego UP (1950/1951), następnie organizatora i pierwszego rektora utworzonej w 1951 r. Wyższej Szkoły Rolniczej oraz ponownie dziekana Wydziału Leśnego (1956-1961). W 1961 r. został powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Funkcję tę pełnił do 1969 r. W 1964 r. utworzył Pracownię Badań Ekonomiki Leśnictwa i Drzewnictwa w Zakładzie Ekonomiki Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie i kierował nią do chwili jej likwidacji w 1971 r. W 1967 r. objął kierownictwo Zakładu Makroekonomii Leśnictwa i Drzewnictwa na reaktywowanym Wydziale Leśnym WSR w Krakowie, początkowo jako kurator. Zakład został przekształcony w instytut wydziałowy 1 X 1969 r. Profesor Molenda położył duże zasługi dla krakowskiej WSR, zwłaszcza Wydziału Leśnego, do którego reaktywowania walnie się przyczynił. Dyrektorem Instytutu Ekonomiki i Organizacji Gospodarstwa Leśnego WSR w Krakowie był do 1972 r. Wskutek złego stanu zdrowia i trudności z dojazdem (mieszkał w Warszawie) zrezygnował z kierownictwa i pracy w Krakowie. Przeszedł do IBL w Warszawie na stanowisko wicedyrektora ds. naukowych oraz objął kierownictwo nowo utworzonego Zakładu Prognoz. Ostatnią placówką kierował do śmierci. Był członkiem licznych komisji resortowych i zespołów ekspertów, w latach 1966-1969 przewodniczył Komitetowi Technologii Drewna Polskiej Akademii Nauk. Ponadto należał do towarzystw naukowych: Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Polskiego Towarzystwa Leśnego, Polskiego Towarzystwa Ekologicznego, Komitetu Nauk Leśnych PAN. Był członkiem Sekcji Historii Leśnictwa i Sekcji Ekonomiki Leśnictwa IUFRO (Międzynarodowa Unia Leśnych Instytutów Badawczych). Odegrał dużą rolę w kształceniu kadr pracowników naukowych. Pod jego kierunkiem zostało przeprowadzonych 18 przewodów doktorskich, patronował też dwom przewodom habilitacyjnym. Publikowany dorobek naukowy profesora Molendy obejmuje około 115 pozycji, poruszających bardzo wszechstronną i różnorodną problematykę: od statystyki i rachunkowości leśnej poprzez ekonomikę leśnictwa, politykę leśną, historię leśnictwa, planowanie gospodarcze, określanie pozaprodukcyjnych funkcji lasu, omawianie związków międzybranżowych, wycenianie szkód przemysłowych w lasach aż do badań prognostycznych. Dorobek stawia Profesora w rzędzie najwybitniejszych przedstawicieli nauk ekonomiczno-leśnych w skali międzynarodowej. Zmarł nagle 17 VII 1975 r. w Warszawie.

Zobacz więcej...

Historia i tradycja leśna

Mroczkiewicz Leon

(historia i tradycja leśna),Leon Mroczkiewicz urodził się 12 IV 1900 r. w Drawsku Pomorskim. Do gimnazjum uczęszczał w Białogardzie, a następnie w Poznaniu, gdzie w 1918 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim oraz w wojnie polsko-radzieckiej. W latach 1921-1924 studiował na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego, uzyskując w 1925 r. dyplom inżyniera leśnika. Od 1924 r. był asystentem w Katedrze Hodowli Lasu. W 1926 r. wyruszył z Tadeuszem Perkitnym w podróż dookoła świata. Po powrocie do kraju w 1930 r. pracował nadal w tej Katedrze jako asystent aż do wybuchu wojny. W 1933 r. doktoryzował się na podstawie rozprawy "Zagadnienia hodowlane na terenach posówkowych". W wojnie obronnej 1939 r. walczył pod Kutnem. Dostał się do niewoli niemieckiej, skąd uciekł i powrócił do Poznania. W końcu 1940 r. wyjechał do rodziny w Starachowicach, gdzie podjął pracę w lasach państwowych. Po wyzwoleniu był zatrudniony w Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku i jednocześnie wykładał leśnictwo na Politechnice Gdańskiej. Od 1951 r. aż do przejścia na emeryturę (1970) pracował w Wyższej Szkole Rolniczej w Poznaniu. W latach 1952-1956 był dziekanem Wydziału Leśnego, a w latach 1959-1963 prorektorem ds. nauczania. W 1954 r. został profesorem nadzwyczajnym, a w 1965 r. profesorem zwyczajnym. W 1959 r. objął kierownictwo Katedry Szczegółowej Hodowli Lasu (po prof. K. Sucheckim). W 1961 r. otrzymał na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie tytuł doktora honoris causa. Profesor Mroczkiewicz był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. W latach 1968-1971 przewodniczył Radzie Wielkopolskiego Parku Narodowego i kierował pracami nad przebudową sztucznych drzewostanów tego terenu. Był również członkiem wielu krajowych i międzynarodowych towarzystw i komisji. Profesor Mroczkiewicz prowadził szeroko zakrojone prace doświadczalne nad uprawą gatunków drzew i krzewów szybko rosnących. W Nadleśnictwie Zielonka założył w 1952 r. kolekcje dendrologiczne: salicarium z 270 odmianami wierzb i popularium z 70 odmianami topoli. Drugą dziedziną zainteresowań naukowych Profesora były prace z typologii leśnej, przedstawione w dwóch publikacjach "Podział Polski na krainy i dzielnice przyrodniczo-leśne" (1952) i "Typy siedliskowe lasu w Polsce" (1964 - wspólnie z T. Tramplerem). Ogółem ogłosił ponad 50 rozpraw i publikacji dotyczących teoretycznych i praktycznych zagadnień hodowli lasu. Stworzył podstawy rejonizacji przyrodniczo-leśnej w Polsce. Położył duże zasługi w popularyzacji leśnictwa, a szczególnie w dziedzinie ochrony przyrody. Zmarł 7 IX 1971 r. w Poznaniu w wieku 71 lat.

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt