Dział
Uboczne użytkowanie lasu
Ilość znalezionych haseł: 158
(uboczne użytkowanie lasu), mieszaniny substancji lotnych, o silnym, zwykle przyjemnym zapachu i płynnej konsystencji, lipofilnych, optycznie czynnych. W ich składzie chemicznym wyróżnia się liczne substancje, zaliczane do: monoterpenów, monoterpenoidów, seskwiterpenów i seskwiterpenoidów. Skład chemiczny wpływa na możliwości zastosowania olejków w lecznictwie, kosmetyce, w przemyśle spożywczym i chemicznym. Uzyskuje się je z surowca najczęściej metodą destylacji. Obecnie produkcja olejków krajowych została niemal całkowicie zastąpiona importem. Olejki naturalne są też często zastępowane tańszymi olejkami syntetycznymi. Zmiany ilościowe i jakościowe olejków z igliwia drzew leśnych mogą służyć jako bioindykator poziomu skażenia środowiska leśnego przez imisje przemysłowe.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), surowce roślinne, z których różnymi metodami wyodrębnia się olejki eteryczne. Surowce olejkowe mogą być pozyskiwane ze stanu dzikiego, w tym z terenów leśnych, większość jednak pochodzi z upraw. Olejki uzyskuje się z: liści i kwiatów, z owoców i nasion, z korzeni lub kłączy, z kory i drewna. Do surowców pochodzących ze stanu dzikiego zaliczyć można np. cetynę lub igliwie sosny, świerka i jodły, szyszki i nasiona jodły, szyszkojagody jałowca, pączki brzozy, kłącze tataraku i narecznicy samczej, ziele macierzanki piaskowej, ziele bagna i in. W warunkach upraw hoduje się np.: miętę pieprzową, lawendę, różę, rumianek, kminek, kolendrę. Wydajność olejków uzyskiwanych z igliwia drzew leśnych wynosi: jodłowego 0,30 - 0,60%, sosnowego 0,25 - 0,35% i świerkowego 0,15 - 0,25%.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Armillaria mellea sensu lato - opieńka miodowa w dawnym znaczeniu traktowana jest obecnie jako gatunek zbiorowy. Pojęcie to obejmuje: opieńkę ciemną (A. ostoyae = A. obscura), opieńkę północną (A. borealis), opieńkę bulwiastą, zwana również żółtotrzonową (A. bulbosa = A. gallica), opieńkę maczugowatą (A. cepistipes) i w nowym ujęciu systematycznym (sensu stricto) opieńkę miodową (A. mellea). W Polsce najpospolitsza jest opieńka ciemna, która poraża żywe drzewa iglaste oraz pniaki. Jest to jeden z najgroźniejszych grzybów chorobotwórczych korzeni drzew leśnych, powoduje także białą zgniliznę drewna. Owocniki pojawiają się od września do listopada, w kępach, gromadnie, czasami wręcz masowo, szczególnie na pniakach lub w szyjach korzeniowych drzew. Półkulisty, później wypukły, wreszcie płaski kapelusz tego grzyba ma średnicę 3 – 10 cm. Jest beżowy, miodowożółty, brązowawy, pokryty ciemnymi łuseczkami (najliczniej w centralnej części), zanikającymi u starszych owocników. Blaszki są jaśniejsze od kapelusza, żółtawe z brązowawymi plamami, lekko zbiegające po trzonie, różnej długości, dość gęste, cienkie. Trzon jest żółtawy, wysokości 5 - 10 cm, ozdobiony białożółtawym, wyraźnym pierścieniem. Miąższ jest bladocielisty, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu, mięsisty, w trzonie twardy, łykowaty, cierpki. Wszystkie gatunki mają owocniki jadalne, ale nie przez wszystkich tolerowane. Ponadto, w stanie surowym lub niedogotowane mogą być szkodliwe – nie należy spożywać opieniek w większych ilościach. Z powodu masowego występowania i dużych tradycji jest to grzyb chętnie zbierany; jest też dopuszczony do obrotu handlowego. Ceniony zwłaszcza na zupy i marynaty. Spożywać można tylko młode kapelusze, łykowate trzony należy odrzucać.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Owoc krzewinki (Vaccinium vitis-idaea L.) początkowo biały, w miarę dojrzewania zmieniający barwę na czerwoną. Owoce są rzadko spożywane w stanie świeżym, są natomiast szczególnie cenione w przetwórstwie - w postaci dżemów, soków, kompotów i kofitur, a także jako dodatek do potraw z dziczyzny. Zawierają dużo cukrów i kwasów organicznych (cytrynowy, jabłkowy oraz śladowe ilości kwasu benzoesowego - wpływającego korzystnie na trwałość owoców, nie powodującego jednak, ze względu na niską zawartość, zagrożenia zdrowia osób spożywających brusznice), a ponadto dość dużo związków żelaza i fosforu. W owocach występuje witamina C, nieduża ilość prowitaminy A i związków azotowych. Owoce (a także liście) borówki brusznicy dzięki zawartości ciał czynnych: glikozydu arbutyny, garbników i falwonoidów wykazują działanie lecznicze - moczopędne, odkażające drogi moczowe (tylko w środowisku zasadowym), przeciwbiegunkowe.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Owoc krzewu (Rosa canina L.) złożony z licznych niełupek, otoczonych dnem kwiatowym (szupinką), po dojrzeniu pomarańczowy lub szkarłatno-czerwony. Owoce dzikiej róży stanowią surowiec do produkcji soków, syropów, dżemów, herbat, koncentratów witaminowych, szczególnie jednak są cenione w winiarstwie. Zawierają bardzo dużo witaminy C ( 400 - 500 mg% ), a ponadto prowitaminę A i witaminy B1, B2, B6, K, i E, stosunkowo dużo garbników i cukrów, flawonoidy, glikozydy, pektyny, kwasy organiczne (cytrynowy, jabłkowy), związki azotowe i sole mineralne (zwłaszcza zwiąki wapnia, magnezu i żelaza). W lecznictwie wykorzystuje się ich działanie witaminizujące, mineralizujące, żółciopędne, moczopędne, uspokajające, uszczelniające naczynia krwionośne oraz w chorobach przewodu pokarmowego. W Polsce aklimatyzowano do uprawy na plantacjach m.in. różę pomarszczoną (Rosa rugosa Thunb.), pochodzącą z Azji wschodniej, ze względu na wielkość owoców, duży udział miąższu, bogactwo witamin oraz obfite owocowanie.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Półuprawa (albo uprawa częściowa), to forma uprawy roślin owocodajnych lub leczniczych w ich naturalnym środowisku. Półuprawy mogą być zakładane pod okapem drzewostanu, w lukach, na obrzeżach drzewostanu, wokół zbiorników wodnych, na skraju dróg, pod liniami energetycznymi, itp. Stosowany jest podsiew, podsadzanie, uzupełnianie istniejących stanowisk, ułatwianie rozmnażania wegetatywnego lub generatywnego. Przygotowanie gleby pod półuprawy lub zabiegi pielęgnacyjne znajduje zastosowanie tylko w niewielkim zakresie. Półuprawy pozwalają na wzbogacanie i rozszerzanie naturalnych baz surowcowych roślin użytkowych, szczególnie tych gatunków, które nie nadają się do uprawy plantacyjnej, mogą natomiast rozwijać się tylko w warunkach leśnych, dając możliwość pozyskania wysokiej jakości surowców.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Cantharellus cibarius Fr. - jeden z najchętniej zbieranych grzybów leśnych, znany pod wieloma nazwami: kurka, liszka, łasiczka, lepiecha, kurza nóżka, kurza stopka, stągiewka i in. Występuje od maja do połowy listopada w różnych typach lasów. Grzyb bardzo pospolity; owocniki pojawiają się często gromadnie, najczęściej w towarzystwie sosen, świerków, dębów i grabów. Owocniki mają kształt lejkowaty; górna cześć ma średnicę 1 - 7 cm. Bardzo charakterystyczna jest jaskrawa barwa: od żółtej do pomarańczowej, intensywniejsza w czasie wilgotnej pogody. Kapelusz jest nagi, matowy, brzeg kapelusza podwinięty, u starych okazów nieregularny i często postrzępiony. Hymenofor ma postać dość grubych, żylastych, nieregularnych fałd (listewek), zbiegających na trzon, często rozwidlonych. Trzon tylko trochę jaśniejszy od kapelusza, w górze rozszerzony, pełny, wysokości 3 – 6 cm. Miąższ jest bardzo zwarty i jędrny, białawy. Zapach jest charakterystyczny, jakby owocowy, smak łagodny do ostrawego (stąd nazwa pieprznik). Jest to bardzo smaczny grzyb jadalny, ale dość twardy i ciężko strawny. Nie nadaje sie do suszenia - poza tym, może być przyrządzany i przetwarzany na wszelkie sposoby. Jest dopuszczony do obrotu handlowego i przetwórstwa. Pod względem gospodarczym jest jednym z najważniejszych gatunków grzybów jadalnych w Polsce, pod względem wielkości eksportu – najważniejszym. Wynika to nie tyko z jego walorów smakowych, ale także z faktu, że owocniki są stosunkowo trwałe (a więc dobrze znoszą transport) i prawie w ogóle nie ulegają zaczerwieniu.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Cantharellus tubaeformis Fr.: Fr. - niepozorny grzyb, występujący w lasach iglastych, mieszanych i liściastych, na kwaśnych glebach, zwykle w wilgotniejszych miejscach, najczęściej pod świerkami, również pod jodłami i sosnami. Owocniki pojawiają się niezbyt często, ale gromadnie, niekiedy masowo, od lipca do listopada, częściej jesienią niż latem. Kapelusz ma średnicę 2 - 6 cm, jest żółtobrązowy do szarobrązowego. Cały owocnik ma budowę lejkowatą lub trąbkowatą, z trzonem pustym od góry do samej nasady. Górna powierzchnia jest gładka lub pokryta drobnymi łuseczkami czy też kosmkami. Brzeg kapelusza jest początkowo podgięty, u starszych osobników wywinięty do góry, silnie pofałdowany, kędzierzawy. Hymenofor ma postać rzadkich, szerokich, nieregularnych, rozwidlających się i zbiegających po trzonie listewek koloru w młodości szarożółtego, z czasem szarobrązowego. Listewki są barwą wyraźnie odgraniczone od trzonu. Trzon ma długość 4 - 6 cm; jest gładki, dość wysmukły, szarożółty, ku podstawie bardziej żółtawy, często spłaszczony. Miąższ jest cienki, włóknisty, bez wyraźnego zapachu, o łagodnym smaku. Grzyb ten, choć jest spokrewniony z kurką i również smaczny, z powodu niepozornego wyglądu jest wyjątkowo rzadko zbierany. Warto go polecić, ponieważ czasami występuje masowo, jest łatwy do oznaczenia (listewki, trąbkowaty kształt) i nigdy nie ulega zaczerwieniu. Jest dobrym grzybem domieszkowym, można go dusić, smażyć, marynować, a nawet – w przeciwieństwie do kurki – nadaje się do suszenia.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Gyromitra esculenta (Pers.) Fr. - częsty grzyb, wyrastający wiosną (!) – od marca do maja, pojedynczo lub w grupach, w borach sosnowych: zwykle w młodnikach, na uprawach, gniazdach, przy drogach. Piestrzenica nie jest typowym grzybem kapeluszowym: owocnik (o szerokości 3 – 8 cm, wysokości 5 – 10 cm) składa się z kasztanowobrązowej lub czerwonobrązowej nieregularnej, silnie pofałdowanej główki (kojarzącej się z fakturą zwojów mózgowych) oraz z nieregularnego, krótkiego, białawego trzonu. Cały owocnik ma w środku puste przestrzenie. Miąższ jest kruchy, białawokremowy; o przyjemnym zapachu i łagodnym smaku. Gatunek ten dawniej był traktowany jako warunkowo jadalny, w istocie jest to niebezpieczny grzyb, mogący powodować nawet śmiertelne zatrucia; zabiegi polegające na kilkukrotnym obgotowaniu tych grzybów i odlaniu wywaru nie zawsze są skuteczne! Stanowczo nie należy ich zbierać.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Xerocomus badius (Fr.: Fr.) Kuehner ex Gilbert - bardzo pospolity i chętnie zbierany gatunek grzyba; występuje od czerwca do listopada, częściej w starszych drzewostanach, na siedliskach borowych, zwykle pod sosnami i świerkami. Owocniki mają kapelusz półkulisty lub wypukły, o średnicy 6 - 16 cm, barwy kasztanowatej do czekoladowobrązowej. Rurki w młodości są żółtawe, żółtozielonkawe, później oliwkowe, zielonkawe; po przekrojeniu barwią się na niebieskawo, sinieją. Trzon jest baryłkowaty lub cylindryczny, pełny, jasnobrązowy, podłużnie pręgowany, bez siateczki (!), wysokości 4 - 12 cm. Miąższ jest jędrny, twardy, białawy, kremowy lub żółtawy, lekko siniejący; o łagodnym smaku i przyjemnym, niezbyt intensywnym zapachu. Jakkolwiek podgrzybek nie dorównuje aromatem i smakiem prawdziwkowi, jest aktualnie najliczniej skupowanym i przetwarzanym grzybem leśnym w Polsce. Nadaje się do różnego rodzaju potraw, do suszenia (susz jest ciemny i mniej aromatyczny od borowika szlachetnego) i marynowania. Uwaga: nie należy go spożywać na surowo.
Zobacz więcej...
(uboczne użytkowanie lasu), Xerocomus subtomentosus (Fries) Quelet - gatunek grzyba występujący w lasach iglastych, częściej w mieszanych i liściastych, np. pod dębami; dość pospolity, chociaż (w przeciwieństwie do podgrzybka brunatnego) owocniki pojawiają się zwykle pojedynczo; od lipca do października. Półkulisty, z czasem poduszkowaty kapelusz o średnicy 3 - 10 cm jest wyraźnie jaśniejszy niż u podgrzybka brunatnego: żółtawy, ochrowy, oliwkowy. Powierzchnia kapelusza jest matowa, zamszowa, aksamitna, z czasem popękana na poletka. Rurki są żółte (z wiekiem nieco ciemnieją), o dość dużych, kanciastych i nieregularnych porach. Trzon jest pełny, smukły, cylindryczny, wysokości 6 - 10 cm, bladożółty. Miąższ jest mięsisty ale dość miękki; biały lub kremowy, nie zmieniający zabarwienia, o słabym zapachu i łagodnym smaku. Jest to dość dobry grzyb jadalny, z racji pojedynczego występowania zwykle traktowany jako gatunek domieszkowy. Dopuszczony do obrotu i przetwórstwa, ale rzadko spotykany na rynku. Przed przyrządzeniem dobrze jest usunąć grubą skórkę, ponieważ jest gorzkawa (nie daje się ona tak łatwo zdjąć jak np. u maślaka zwyczajnego).
Zobacz więcej...
« 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 »
Wszystkich stron: 11
