eutrofizacja

(gleboznawstwo leśne), proces wzbogacania wód stojących i płynących w biogenne makro i mikroelementy powodujące wzrost ich trofii, czyli żyzności, a w warunkach lądowych wspomniane wzbogacenie podnosi → trofizm gleb. Proces ten dotyczy nie tylko wód, ale coraz częściej jest rozszerzany na gleby i siedliska. Ciągły dopływ do wód substancji z zewnątrz (np. ze zlewni i atmosfery), został przyśpieszony działalnością człowieka, np. ściekami przemysłowymi i komunalnymi oraz w wyniku intensyfikacji rolnictwa, co powoduje spływy wód wzbogaconych w pozostałości po nawozach. Z pośród pierwiastków biogennych, ważną rolę w eutrofizacji odgrywa fosfor i azot. Fosfor dociera do wód głównie ze zrzutami ścieków, w tym środków piorących i innych detergentów. Wzrost dopływu azotu, drugiego z biogenów, związany jest ze wzrastającą emisją tlenków azotu do atmosfery jako uboczny efekt produkcji energii podczas spalania paliw płynnych i stałych. Nawożenie gleb uprawnych, również przyczynia się do wzrostu ilości azotu i fosforu. Silne opady deszczu mogą łatwo wypłukiwać azot i fosfor z powierzchniowej warstwy gleby, które następnie dostają się do wód. Początkowo eutrofizacja powoduje wzrost produkcji biologicznej, np. ryb , co jest korzystnym efektem, ale po przekroczeniu pewnej granicy obserwuje się już wiele niepożądanych następstw, jak:
(1) Masowy rozwój fitoplanktonu zmniejszających przezroczystość wody. W wodach stojących wzrasta ilość sinic, wydzielających toksyny i nierzadko powodują uczulenia. Pogarsza się smak i zapach (wody), która nie może być używana do celów pitnych. Znaczny udział w pogarszaniu wód płynących mają również zielenice, okrzemki które są jednak mniej uciążliwe niż sinice.
(2) Masowe występowanie glonów w strefie brzegowej uniemożliwiają rekreacyjne użytkowanie wody.
(3) Wyczerpanie zasobów tlenu prowadzi do zaniku fauny, w tym ryb, a także do uruchomienia procesów, które normalnie występują śladowo, jak amonifikacja, denitryfikacja, powstawania metanu, siarkowodoru.

ŹRÓDŁO (AUTOR)

Krebs C.J. 1996. Ekologia. PWN Warszawa.

Publikacje powiązane tematycznie

Krebs C.J. 1996. Ekologia. PWN Warszawa.