glin – Al, glin wymienny w glebie

(Gleboznawstwo leśne), (aluminium, Al) → pierwiastek chemiczny, metal występujący na III, bardzo rzadko również na I i II stopniu utlenienia. W stanie czystym powoli utlenia się na powietrzu. Glin, podobnie jak krzem, nie jest pierwiastkiem niezbędnym dla życia roślin, a w dużych ilościach może być toksyczny dla żywych istot. Powszechnie występuje w glinokrzemianach i poprzez ich → wietrzenie staje się składnikiem zwietrzelin, a następnie gleb. Posiada duże znaczenie w kształtowaniu kwasowości gleb. W mineralnej części kwaśnych gleb leśnych glin jest dominującym kationem wymiennym (forma ekstahowana w 1M KCl). Poczynając od pH około 5,2 udział wymiennego Al wzrasta, osiągając kulminację (prawie 70 % efektywnej kationowej pojemności wymiennej przy pH około 4,5, a następnie ponownie się zmniejsza. Wykazano istnienie mechanizmu łączącego pH z zawartością glinu wymiennego. Uznaje się, że zawartość wymiennego glinu wzrasta wraz z malejącym pH. Zakwaszanie gleby pod drzewostanami iglastymi nie pogarsza warunków wzrostu drzew w lesie poprzez samo zwiększenie potencjalnej toksyczności Al³⁺ w roztworze glebowym. Miarą toksyczności jest iloraz Ca²⁺/Al³⁺. Krytyczną wartością tego ilorazu jest 1. Iloraz Ca²⁺/Al³⁺ poniżej 1 jest uważany za szkodliwy dla korzeni roślin, a powyżej 1 - jako niekszkodliwy. Zawartość wapnia Ca²⁺ ekstrahowanego w 1M octanie amonu i glinu wymiennego (nazywanego też glinem ruchomym) Al³⁺ w glebach leśnych wielu profill gleb prezentuje → Atlas gleb leśnych Polski.

ŹRÓDŁO (AUTOR)

Gruba P. 2012. Zależność pomiedzy wybranymi właściwościami jonowymiennymi gleb leśnych oraz ich zmiany pod wpływem drzewostanu. Rozpr. habil. Zesz. Nauk. UR w Krakowie, nr. 489, Rozprawy, Z. nr 366. 1-70.

Publikacje powiązane tematycznie

Gruba P. 2012. Zależność pomiedzy wybranymi właściwościami jonowymiennymi gleb leśnych oraz ich zmiany pod wpływem drzewostanu. Rozpr. habil. Zesz. Nauk. UR w Krakowie, nr. 489, Rozprawy, Z. nr 366. 1-70.
Pokojska U. 1994. Nowe poglądy na toksyczność różnych form glinu. Rocz. Glebozn. 45, 1/2, 79-86.
Pokojska U. 1998. Zakwaswzenie gleb leśnych - stan wiedzy i perspektywy badań. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 456, 63-70.
Brożek S., Zwydak M. 2003, 2010. Atlas gleb leśnych Polski. CILP.