gryzonie (Rodentia)

rząd ssaków, najbardziej liczny, najbardziej zróżnicowany, najszerzej rozprzestrzeniony na świecie, w Europie i w Polsce. Na świecie blisko 2600 gatunków (45 % wszystkich żyjących współcześnie saków) w 496 rodzajach, zebranych w 34 rodzinach i pięciu podrzędach. Niewielkie i średniej wielkości saki lądowe i ziemnowodne. Wielkość ciała zróżnicowana: długość ciała 3-134 cm, masa ciała 3 g-66 kg (odpowiednio mysz karłowata (Mus minutoides) i kapibara wielka (Hydrochaeris hydrochaeris)). Masa ciała większości gatunków mieści się w granicach 20-100 g. W szczęce i w żuchwie jedna para siekaczy. Przednia ich część pokryta jest szkliwem, dzięki temu powierzchnia przednia ściera się wolniej niż powierzchnia tylna. W uzębieniu wyraźna diastema. Ssaki przeważnie roślinożerne lub wszystkożerne (wyjątki wyłącznie owadożerne). Jelito ślepe silnie rozwinięte (wyjątkowo u niektórych gatunków nie występuje). U gatunków z co najmniej 11 rodzin występuje cekotrofia. Kończyny zasadniczo 5-palczaste, u przedstawicieli niektórych rodzin (np. myszowatych i chomikowatych) przednie kończyny 4-palczaste. Pazury dobrze rozwinięte. U wielu gatunków modzele na powierzchni stóp. Tryb życia zróżnicowany: naziemny, podziemny, nadrzewny, ziemno-wody. Liczne przystosowania do trybu życia. Różne środowiska życia (lasy, tereny otwarte). Rozród zwykle bardzo intensywny (zwłaszcza u gatunków o niewielkich rozmiarach ciała). Istotny składnik pokarmu drapieżnych ptaków i ssaków. Duże wahania liczebności gryzoni mają znaczenie dla funkcjonowania ekosystemów. Rezerwuar wielu chorób. Według najnowszego podziału systematycznego w Polsce 31 gatunków w 20 rodzajach zebranych w 7 rodzinach. Liczne gatunki objęte ochroną, jeden gatunek łowny, liczne gatunki o dużym znaczeniu gospodarczym.